ژمارەیەک قوتابی کوڕ بە تەنورەوە خۆپیشاندانێکیان دژی بڕیارێکی قوتابخانەکەیان کرد

Parwarday Maxmur

نزیکەی ٣٠ قوتابی کوڕ لە ئەکادیمیای ئای ئێس سی ئەی لە شاری ئێکسیتەر لە ئینگلتەرا دوای ئەوەی ڕێگەیان پێنەدرا بە شۆرتەوە بچنە قوتابخانە، خۆپیشاندانێکیان ئەنجامدا و لە خۆپیشاندانەکەدا تەنورەی کچانیان پۆشی.

قوتابیەکان داوایان لە ئەکادیمیاکە کردبوو کە ڕێگەیان پێبدرێت لەبەر کەش و هەوای گەرم شۆرت بپۆشن، بەڵام ڕێگەیان پێنەداون و قوتابیەکانیش بە پۆشینی تەنورە ناڕەزاییان دەربڕیوە.

یەکێک لەو قوتابیانەی کە لە خۆپیشاندانەکەدا بەشداری کردبوو وتی ”ئێمە ڕێگەمان پێنادرێت شۆرت بپۆشین، منیش تەواوی ڕۆژ بە پانتۆڵەوە دانانیشم، چونکە کەمێک گەرمە”.

ئەیمی میشێل مامۆستا لە ئەکادیمیاکە وتوویەتی، پۆشینی شۆرت “بەشێک نییە” لە سیستمی یەکپۆشی قوتابخانەکە. بیرۆکەی خۆپیشاندانیش بە تەنورەوە بیرۆکەی میشێل بووە، هەرچەندە یەکێک لە قوتابیەکان باسی لەوە کردووە، کە پێی وا نەبووە کە مامۆستاکە بە ڕاستی ئەوەی مەبەست بووبێت.

قوتابیانیش هیوایان خواستووە کە ئەکادیمیاکەیان بە سیاسەتی پۆشینی شۆرتدا بچێتەوە. میشێل ئاماژەی بەوە کردووە، ئێمە دەزانین کە کەش و هەوا گەرمی کردووە و هەوڵی تەواوی خۆمان ئەدەین بۆئەوەی قوتابیەکانمان ئاسوودەبن. میشێل باسی لەوەش کردووە کە بەبێ ڕاوێژکردن بە قوتابیان و خانەوادەکانیان هیچ گۆڕانکارییەک لە سیستمەکەدا ناکات و بەڵام “ئەگەر کەش و هەوای گەرم بەردەوام بێت دڵخۆش دەبین بە تاوتوێکردنی گۆڕانکاری بۆ داهاتوو”.

سه‌رچاوه‌ پەروەردەی مەخموور

درێژه‌ی بابه‌ت

پەروەردەی مەخموور.. تاقیكردنەوەكانی پۆلی ٩ی بنەرەتی دەستیپێكرد

Parwarday Maxmur

سەر لەبەیانی رۆژی چوارشەممە بەرواری ١٤-٦-٢٠١٧ بەپێی خشتەیەکی ناوەندی کە لەلایەن وەزارەتی پەروەردەوە داندراوە، تاقیكردنەوەكانی پۆلی ٩ی بنەڕەتی دەستیپێکرد.

لە سنووری بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی مەخموور ١١ هۆلی تاقیكردنەوەی بۆ قوتابیانی ١٢ی ئامادەیی و ١٣ هۆلی تاقیكردنەوە بۆ قوتابیانی ٩ی بنەرەتی تەرخانكراوە، سەرجەم هۆڵەكانیش لە سەنتەری قەزای مەخموورو ناحیەی كەندێناوەو گوێڕ بەتەواوی پێداویستییەكان دابینكراون، لەیەكەم رۆژی ئەزموونەكانیشدا، مامۆستا (عەباس محەمەد) بەرێوەبەری پەروەردەی مەخموور بەیاوەری (بەیار حەسەن نەجار) قایمقامی قەزای مەخموورو ژمارەیەك لە سەرپەرشتیارانی پەروەردەیی سەردانی چەند هۆلێكی تاقیكردنەوەیان كرد لەسەنتەری قەزای مەخموور.

ئەمساڵ لەسنووری پەروەردەی مەخموور (٧٠٢) قوتابی لەپۆلی ٩ی بنەرەتی و (٧١٥) قوتابی لەپۆلی ١٢ی ئامادەیی بەشداری تاقیكردنەوەكان دەكەن.

لەهەمانكاتدا ۆژی چوارشەممە بەرواری ١٤-٦-٢٠١٧ لەسەرجەم پەروەردەكانی دیكە تاقیكردنەوەكانی پۆلی نۆی بنەرەتی دەستیپێكردووەو بڕیاریشە سبەی ١٥-٦-٢٠١٧ تاقیكردنەوەكانی پۆلی ١٢ دەستپێبكات.

سه‌رچاوه‌ پەروەردەی مەخموور

درێژه‌ی بابه‌ت

وەزارەتی پەروەردە چەند ڕێنماییەکی بۆ قوتابیان و مامۆستایان بڵاوکردەوە

Parwarday Maxmur

وەزارەتی پەروەردە حکومەتی هەرێم چەند ڕێنماییەکی بۆ قوتابیان و مامۆستایانی چاودێر لە ئەزمونە وەزارییەکاندا بڵاوکردەوە.

لە ڕێنماییەکەدا بۆ قوتابیان ئەوەهاتووە، کە هیچ کتێب و دەفتەر و پەڕاوێک نابرێتە هۆڵی تاقیکردنەوە و هەروەها جگەرەکێشان قەدەغەیە و پۆشینی جلوبەرگی سەربازی و هەڵگرتنی چەک و هەر جۆرە ئامێرێک کە قەدەغەیە. ئەوەشی تیادا هاتووە، هەر ئاوڕدانەوەیەک بە گزی کردن حسابە و سزای خوێندکارەکە دەدرێت. لە ڕێنماییەکەدا بۆ مامۆستایانی چاودێر و بەڕێوەبەری هۆڵەکاندا هاتووە، بەڕێوەبەر و چاودێر لە ژێر هیچ پاساوێکدا بۆیان نییە هۆڵی تاقیکردنەوە جێبهێڵن، خوێندنەوەی پرسیار قەدەغەیە و چاودێر بۆی نیە سەیری وەرەقەی سۆمای خوێندکار بکات. ئاماژە بەوەشکراوە، ئەگەر خزمێکی پلە یەکی یەکێک لە چاودێرەکان لە هۆڵەکەدا هەبوو دەبێت لیژنەی تاقیکردنەوەکان ئاگاداربکرێنەوە. لە ڕێنمایییەکی وەزارەتی پەروەردەدا کە بڵاوکراوەتەوە هاتووە، قوتابیانی خۆشەویست ئاگاداردەکەینەوە، وەک هەستکردن بە بەرپرسیارێتی نیشتیمانی و لەپێناو بەرژەوەندی هەمووتان، ئەگەر هەر جۆرە سەرپێچییەکتان لە تاقیکردنەوەکان بینی، چ لەناو هۆڵی تاقیکردنەوە و چ لە دەرەوەی هۆڵ، دەستبەجێ پەیوەندی بە لیژنەی بەدواداچوونەوە بکەن.

هەروەها وەزارتی پەروەردەی حکومەتی هەرێم بۆ ئەو مەبەستەش چەند ژمارەیەکی تەلەفۆنی داناوە کە بریتین لە ” ٠٧٥١٢٣٥٧٠٧٧ ـ ٠٧٥٠٤٧٦٨٦٨٩ ـ ٠٧٥١٢٣٥٣٣٣٨ ـ ٠٧٥٠١١٤١٢١٢ ” و هاوکات ئاماژەی بە وەشکردووە، بۆ ئاگاداربوون لە هەر پەیام و گۆڕانکارییەک و وەرگرتنی هەواڵی ڕۆژانەی تایبەت بە تاقیکردنەوەکان و تەماشاکردنی وەڵامی تاقیکردنەوەکان، دەتوانن سەردانی پەیجی فەرمی وەزارەتی پەروەردە بکەن. ئەمەش لەکاتێکدایە، بڕیارە ڕۆژی ١٤ی ئەم مانگە تاقیکردنەوەکانی پۆلی ٩ی بنەڕەتی و ڕۆژی دواتریش ١٥ی مانگ تاقیکردنەوەکانی قۆناغی دوانزەی ئامادەیی دەست پێبکات .

سه‌رچاوه‌ پەروەردەی مەخموور

درێژه‌ی بابه‌ت

بەرێوەبەری پەروەردەی مەخموور لەگەڵ بەرێوەبەری هۆلەكانی تاقیكردنەوە كۆبۆوە

Parwarday Maxmur

بۆ لەنزیكەوە ئاگاداربوون لەچۆنیەتی بەرێوەچوونی ئەزموونە گشتییەكان،بەرێوەبەری پەروەردەی مەخموور لەگەڵ سەرجەم بەرێوەبەری هۆڵەكانی تاقیكردنەوە كۆبۆوە.
رۆژی یەكشەممە بەرواری ١١-٦-٢٠١٧ لەدیوانی پەروەردە، مامۆستا (عەباس محەمەد) بەرێوەبەری پەروەردەی مەخموور بەئامادەبوونی مامۆستا جەلال كەریم سەرپەرشتیاری پەروەردەیی و لیژنەی ئەزموونەكان لەگەڵ سەرجەم بەرێوەبەری هۆڵەكانی تاقیكردنەوە كۆبۆوە لەمیانەی ئەو كۆبوونەوەدا باس لەئامادەكارییەكان و چۆنیەتی بەرەنگاربوونەوەی هەر كێشەو كەموكورییەك كرا. هەر لەو كۆبوونەوەدا بەرێوەبەرانی هۆڵەكانی تاقیكردنەوە ئامادەباشی خۆیان بۆ ئەنجامدانی تاقیكردنەوەكان دەربڕی كەوا بڕیارە لەرۆژانی ١٤-٦ و ١٥-٦ لەسنووری پەروەردەی مەخموور ئەنجام بدرێت.

سه‌رچاوه‌ پەروەردەی مەخموور

درێژه‌ی بابه‌ت

قوتابخانه‌ی سه‌ركرده‌كان

Parwarday Maxmur

فازڵ جاف:

نووسه‌ر‭ ‬ئه‌كادیمی‭ ‬دكتۆر‭ ‬پیته‌ر‭ ‬ساندگرێن،‭ ‬كتێبێكی‭ ‬به‌‭ ‬ناونیشانی‭ ‬ا‭ ‬Globalinzing Eton‭: ‬A transnational History of Elite Boarding Schools since‭ ‬1857‭ ‬بڵاو‭ ‬كردووه‌ته‌وه‌‭.‬

ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬له‌‭ ‬بنه‌ڕه‌تدا‭ ‬تێزی‭ ‬دكتۆرانامه‌ی‭ ‬نووسه‌ره‌كه‌یه‌تی،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬ناونیشانه‌‭ ‬سوێدییه‌كه‌ی‭ ‬ده‌كرێت‭ ‬به‌م‭  ‬جۆره‌‭ ‬بێت‭: ‬قوتابخانه‌‭ ‬ناوخۆییه‌كانی‭ ‬پێگه‌یاندنی‭ ‬ئیلیتب‭ ‬نوخبه‌ا‭.‬

قوتابخانه‌‭ ‬ناوخۆییه‌كانی‭ ‬سه‌ركرده‌‭ ‬و‭ ‬ئیلیت،‭ ‬له‌‭ ‬سه‌ره‌تادا‭ ‬به‌‭ ‬اقوتابخانه‌‭ ‬گشتییه‌كانب‭ ‬ناو‭ ‬ده‌برا‭.  ‬چونكه‌‭ ‬له‌‭ ‬به‌ریتانیادا‭ ‬به‌‭ ‬سامانی‭ ‬گشتی‭ ‬به‌ڕێوه‌‭ ‬ده‌چوون،‭ ‬بۆیه‌‭ ‬ده‌كرێت‭ ‬بڵێین‭ ‬ناونیشانی‭ ‬اقوتابخانه‌ی‭ ‬گشتیب‭ ‬ناونیشانێكی‭ ‬نه‌گونجاوه‌،‭ ‬چونكه‌‭ ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬سامانێكی‭ ‬زۆریان‭ ‬تێ‭ ‬ده‌چوو،‭ ‬له‌‭ ‬كاتێكدا‭ ‬كه‌‭ ‬ته‌نیا‭  ‬بۆ‭ ‬چێنێكی‭ ‬تایبه‌ت‭ ‬ته‌رخان‭ ‬كرابوو‭.‬

‭ ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬به‌‭ ‬درێژایی‭ ‬مێژوویه‌كی‭ ‬دوور‭ ‬و‭ ‬درێژ‭  ‬له‌‭ ‬چه‌ندین‭ ‬وڵاتدا‭ ‬هه‌بوون‭. ‬

‭ ‬له‌‭ ‬سوید،‭ ‬له‌‭ ‬شارۆچكه‌ی‭ ‬سیكتونا‭ ‬قوتابخانه‌یه‌كی‭ ‬له‌و‭ ‬جۆره‌ی‭ ‬به‌ڕێوه‌‭ ‬ده‌چێت‭. ‬هه‌روه‌ها‭ ‬قوتابخانه‌یه‌كی‭ ‬دیكه‌یش،‭ ‬به‌ناوی‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬الوندسبێرگب‭.‬

زۆربه‌ی‭ ‬زۆری‭ ‬سیاسه‌توان‭ ‬و‭ ‬به‌ڕێوه‌به‌ره‌‭ ‬باڵاكانی‭ ‬سوید‭ ‬له‌‭ ‬بواری‭ ‬ئابووری‭ ‬و‭ ‬كارگێڕیدا،‭ ‬له‌م‭ ‬قوتابخانانه‌دا‭ ‬په‌روه‌رده‌‭ ‬كراون‭. ‬ئه‌م‭ ‬شێوازه‌،‭ ‬شێوازی‭  ‬پێگه‌یاندنی‭ ‬ئیلیت‭ ‬و‭ ‬ده‌سته‌بژێر،‭ ‬له‌‭ ‬زۆربه‌ی‭ ‬وڵاتانی‭ ‬دیكه‌‭ ‬به‌‭ ‬هه‌مان‭ ‬شێوه‌‭ ‬پیاده‌‭ ‬كراوه‌‭. ‬

له‌‭ ‬قوتابخانه‌‭ ‬ناوخۆییه‌كاندا،‭ ‬قوتابییه‌كان،‭ ‬به‌زۆری‭ ‬كوڕن،‭ ‬كه‌‭ ‬په‌ره‌وه‌ده‌‭ ‬ده‌كران،‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬له‌‭ ‬ئاینده‌دا‭ ‬ببن‭ ‬به‌‭ ‬ئیلیت‭ ‬و‭ ‬ده‌سته‌بژێر،‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬ده‌سه‌ڵات‭ ‬بگرنه‌‭ ‬ده‌ست‭ ‬و‭ ‬حوكمڕانی‭ ‬بكه‌ن‭. ‬به‌ڵام‭ ‬له‌وه‌ش‭ ‬گرینگتر‭ ‬ئه‌وه‌یه‌‭ ‬كه‌‭ ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬كه‌ش‭ ‬و‭ ‬ئه‌تمۆسفیرێكی‭ ‬باشه‌‭ ‬بۆ‭ ‬منداڵی‭ ‬ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان،‭ ‬تاكو‭ ‬باشتر‭ ‬یه‌كتری‭ ‬بناسن‭ ‬وچاكتر‭ ‬ئاشنای‭ ‬یه‌كتر‭ ‬ببن،‭ ‬واته‌‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬سه‌ركرده‌كانی‭ ‬ئاینده‌،‭ ‬هه‌ر‭ ‬له‌‭ ‬قۆناخێكی‭ ‬زوودا،‭ ‬ببن‭ ‬به‌‭ ‬دۆست‭ ‬و‭ ‬ئاشنای‭ ‬یه‌كتر،‭ ‬پاشتریش‭ ‬له‌‭ ‬بواری‭ ‬كار‭ ‬و‭ ‬حوكمڕانی‭ ‬و‭ ‬سیاسه‌ت‭ ‬و‭ ‬بزنێسدا‭ ‬ئاسانكاری‭ ‬بۆ‭ ‬یه‌كتر‭ ‬بكه‌ن‭. ‬

له‌ناو‭ ‬سیاسه‌تمه‌داران‭ ‬و‭ ‬حوكمڕانانی‭ ‬به‌ریتانیا،‭ ‬ژماره‌یه‌كی‭ ‬زۆر‭ ‬مه‌شق‭ ‬و‭ ‬راهێنان‭ ‬و‭ ‬خوێندنیان‭ ‬له‌و‭ ‬قوتابخانانه‌دا‭ ‬به‌ده‌ست‭ ‬هێناوه‌‭. ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬ائیتون‭ ‬كولیژب‭ ‬یه‌كێكه‌‭ ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌‭ ‬ناوخۆییه‌كانی‭ ‬به‌ریتانیا،‭ ‬كه‌‭ ‬هه‌ر‭ ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬سه‌رۆك‭ ‬وه‌زیرانی‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬داڤید‭ ‬كامیرۆنی‭ ‬تێیدا‭ ‬په‌روه‌رده‌‭ ‬كراوه‌‭.‬

له‌‭ ‬كابینه‌ی‭ ‬1979ی‭ ‬مارگریت‭ ‬تاتچه‌ری‭ ‬سه‌رۆك‭ ‬وه‌زیرانی‭ ‬ئه‌وكاتی‭ ‬به‌ریتانیا،‭ ‬سێ‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬یه‌كی‭ ‬كابینه‌كه‌ی،‭ ‬مه‌شق‭ ‬و‭ ‬راهێنان‭ ‬و‭ ‬خوێندنیانیان‭ ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬ائیتۆن‭ ‬كولیژبیان‭ ‬له‌‭ ‬كۆلیژێكی‭ ‬دیكه‌،‭ ‬به‌ده‌ست‭ ‬هێنابوو‭.‬

ئاشكرایه‌‭ ‬كه‌‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬مێژوویه‌كی‭ ‬كۆنی‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬قوتابخانه‌‭ ‬ناوخۆییه‌كاندا‭ ‬هه‌یه‌،‭ ‬كۆنترین‭ ‬قۆتابخانه‌ی‭ ‬ناوخۆیی‭ ‬به‌ریتانی،‭ ‬كه‌‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬اوینچێسته‌ر‭ ‬كۆلیژبه‌‭ ‬له‌‭ ‬ساڵی‭ ‬1394دا‭ ‬دامه‌زرێنراوه‌،‭ ‬واته‌‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬له‌‭ ‬1394ه‌وه‌‭ ‬مه‌شق‭ ‬و‭ ‬راهێنان‭ ‬به‌‭ ‬سه‌ركرده‌كانی‭ ‬ده‌كات‭.‬

له‌ته‌ك‭ ‬ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان،‭ ‬له‌‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬ساڵانه‌‭ ‬چه‌ند‭ ‬منداڵێكی‭ ‬هه‌ژاریش‭ ‬وه‌رده‌گیرێن‭. ‬منداڵه‌‭ ‬هه‌ژاره‌كان،‭ ‬كه‌‭ ‬له‌و‭ ‬قوتابخانانه‌دا‭ ‬وه‌رده‌گیران،‭ ‬ئه‌وانه‌‭ ‬بوون‭ ‬كه‌‭ ‬بێ‭ ‬ئه‌ندازه‌‭ ‬زیره‌ك‭ ‬و‭ ‬لێهاتوو‭ ‬و‭ ‬به‌هره‌دار‭ ‬بوون‭. ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬هه‌ردوو‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬وینچیستر‭ ‬و‭ ‬ئیتون،‭ ‬حه‌فتا‭ ‬منداڵی‭ ‬هه‌ژاریان‭ ‬وه‌رگرتبوو‭. ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬ئیتون‭ ‬نازناوی‭ ‬اقوتابییه‌كانی‭ ‬مه‌لیكبیان‭ ‬له‌‭ ‬قوتابییه‌‭ ‬هه‌ژاره‌كان‭ ‬نابوو،‭ ‬چونكه‌‭ ‬ئه‌و‭ ‬منداڵانه‌‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬ئه‌ركی‭ ‬ته‌واوی‭ ‬مه‌لیكی‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬ده‌یانخوێند‭.‬

زۆربه‌ی‭ ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬ئه‌ركێكی‭ ‬كۆمه‌ڵایه‌تیی‭ ‬گه‌وره‌تریان،‭ ‬گه‌وره‌تر‭ ‬له‌‭ ‬ئه‌ركی‭ ‬خوێند‭ ‬نو‭ ‬زانست،‭ ‬به‌خۆوه‌‭ ‬گرتبوو،‭ ‬چونكه‌‭ ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬وه‌كو‭ ‬ئامرازێكی‭ ‬كاریگه‌ر‭ ‬وا‭ ‬بوون،‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬ئه‌و‭ ‬قوتابییانه‌‭ ‬بگه‌ن‭ ‬به‌‭ ‬پله‌یه‌كی‭ ‬به‌رز،‭ ‬ببن‭ ‬به‌‭ ‬به‌شێك‭ ‬له‌‭ ‬ئیلیت،‭ ‬به‌‭ ‬كه‌سانی‭ ‬كارا‭ ‬له‌‭  ‬حوكمڕانیدا‭. ‬نرخ‭ ‬و‭ ‬باجی‭ ‬دارایی‭ ‬ئه‌م‭ ‬پرۆسه‌یه‌ش‭ ‬زۆر‭ ‬گران‭ ‬بوو،‭ ‬خوێندن‭ ‬له‌و‭ ‬قوتابخانانه‌دا‭ ‬به‌‭ ‬پاره‌‭ ‬و‭ ‬سامانێكی‭ ‬زۆر‭ ‬ئه‌نجام‭ ‬ده‌درا‭.‬

قوتابخانه‌ی‭ ‬داخراو‭ ‬هه‌ر‭ ‬له‌‭ ‬سه‌رتاوه‌،‭ ‬تۆڕێكی‭ ‬پێوه‌ندیی‭ ‬كۆمه‌ڵایه‌تیی‭ ‬گرینگی‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌و‭ ‬قوتابییانه‌‭ ‬ده‌ڕخساند،‭ ‬به‌‭ ‬ئه‌ندازه‌یه‌ك‭ ‬كه‌‭ ‬هه‌موو‭ ‬كه‌سه‌‭ ‬گرینگه‌كانی‭ ‬حوكمڕانی‭ ‬و‭ ‬سیاسه‌ت‭ ‬و‭ ‬كارگێڕی‭ ‬هه‌ر‭ ‬له‌‭ ‬مێردمنداڵییه‌وه‌‭ ‬یه‌كتریان‭ ‬ده‌ناسی‭ ‬و‭ ‬باش‭ ‬ئاشنای‭ ‬یه‌كتری‭ ‬ده‌بوون،‭ ‬له‌‭ ‬ئاینده‌یشدا‭ ‬به‌پێی‭ ‬دروشمی‭ ‬هه‌ڵم‭ ‬بگره‌،‭ ‬تاكو‭ ‬منیش‭ ‬هه‌ڵت‭ ‬بگرم،‭ ‬كارئاسانییان‭ ‬بۆ‭ ‬یه‌كتری‭ ‬ده‌كرد‭.‬

به‌شێك‭ ‬له‌‭ ‬راهێنانه‌كان‭ ‬راهێنان‭ ‬بوون‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬ده‌روونناسی‭ ‬و‭ ‬ره‌هه‌نده‌كانی‭ ‬كه‌سایه‌تی،‭ ‬قوتابی‭ ‬فێر‭ ‬ده‌كرا،‭ ‬چۆن‭ ‬له‌‭ ‬رووی‭ ‬كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌‭ ‬هه‌ڵسوكه‌وت‭ ‬بكات،‭ ‬چۆن‭ ‬هونه‌ری‭ ‬ئه‌تیكێت‭ ‬و‭ ‬پرۆتۆكۆل‭ ‬پیاده‌‭ ‬بكات‭. ‬قوتابییه‌كان‭ ‬فێری‭ ‬ئه‌و‭ ‬كۆدانه‌‭ ‬ده‌كران،‭ ‬كه‌‭ ‬له‌‭ ‬حوكمرانی‭ ‬و‭ ‬بزنێسدا‭ ‬گرینگن،‭ ‬ئه‌و‭ ‬هه‌سته‌یان‭ ‬له‌لا‭ ‬دروست‭ ‬ده‌كردن،‭ ‬كه‌‭ ‬ئه‌وان‭ ‬له‌‭ ‬ئاینده‌دا،‭ ‬ده‌بن‭ ‬به‌‭ ‬كه‌سانی‭ ‬خاوه‌ن‭ ‬پله‌‭ ‬و‭ ‬پایه‌ی‭ ‬به‌رز‭  ‬و‭ ‬حوكم‭ ‬ده‌گرنه‌‭ ‬ده‌ست‭.‬

به‌‭ ‬بۆچوونی‭ ‬مێژوونوووسی‭ ‬فره‌نسی‭ ‬اهیپۆلیت‭ ‬تاینب‭ ‬به‌ریتانیا‭ ‬توانی‭ ‬له‌‭ ‬رێگه‌ی‭ ‬ئه‌م‭  ‬قوتابخانانه‌وه‌‭ ‬چینێكی‭ ‬به‌هێزی‭ ‬ده‌سه‌ڵاتداران‭ ‬پێك‭ ‬بهێنێت‭ ‬له‌‭ ‬وڵاتدا‭. ‬پاشتر‭ ‬ئه‌م‭ ‬مۆدێله‌‭ ‬له‌‭ ‬ساڵانی‭ ‬1800‭ ‬له‌‭ ‬فره‌نساییشدا‭ ‬ته‌شه‌نه‌ی‭ ‬كرد‭.‬

بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬موحه‌مه‌د‭ ‬ره‌زاشای‭ ‬په‌هله‌وی،‭ ‬شای‭ ‬ئێران،‭ ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌یه‌كی‭ ‬ناوخۆ‭ ‬له‌‭ ‬سویسرا‭ ‬بۆ‭ ‬حوكمڕانی‭ ‬و‭ ‬ده‌سه‌ڵات‭ ‬راهێنراو‭ ‬بوو‭.‬

كه‌‭ ‬پارتی‭ ‬سۆسیالیستی‭ ‬نه‌ته‌وه‌یی‭ ‬ئه‌ڵمانی‭ ‬حوكمی‭ ‬گرته‌‭ ‬ده‌ست،‭ ‬هه‌ر‭ ‬زوو‭ ‬بیریان‭ ‬له‌‭ ‬دامه‌زراندنی‭ ‬قوتابخانه‌ی‭ ‬ناۆخۆ‭ ‬كرده‌وه‌،‭ ‬ئه‌وان‭ ‬یه‌كسه‌ر‭ ‬به‌دوای‭ ‬مۆدێلێكدا‭ ‬ده‌گه‌ڕان‭ ‬بۆ‭ ‬په‌روه‌رده‌كردنی‭ ‬ئیلیتی‭ ‬ئاینده‌ی‭ ‬نازیه‌ت‭. ‬ساڵی‭ ‬1934‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬سێ‭ ‬قوتابخانه‌یان‭ ‬دامه‌زراند،‭ ‬بایه‌خدان‭ ‬به‌‭ ‬وه‌رزش‭ ‬و‭ ‬راهێنانی‭ ‬جه‌سته‌‭ ‬و‭ ‬كاری‭ ‬فیزیكی،‭ ‬له‌‭ ‬پرۆگرامی‭ ‬پێگه‌یاندنی‭ ‬قوتابییه‌كاندا‭ ‬پایه‌ی‭ ‬یه‌كه‌می‭ ‬هه‌بوو،‭ ‬ئه‌مجا‭ ‬بیرۆكه‌ی‭ ‬ئه‌وه‌یان‭ ‬له‌‭ ‬مێشكی‭ ‬قوتابییه‌كاندا‭ ‬ده‌چه‌سپاند‭ ‬كه‌‭ ‬ئه‌وان‭ ‬له‌‭ ‬ئاینده‌دا‭ ‬ده‌بن‭ ‬به‌‭ ‬ده‌سه‌ڵاتدار‭ ‬و‭ ‬وڵات‭ ‬ده‌به‌ن‭ ‬به‌ڕێوه‌‭.‬

ئه‌وه‌ی‭ ‬جێگه‌ی‭ ‬سه‌رسڕمانه‌‭ ‬ئه‌وه‌یه‌‭ ‬كه‌‭ ‬قوتابییه‌‭ ‬به‌ته‌مه‌نه‌كان‭ ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌كانی‭ ‬به‌ریتانیادا،‭  ‬بچووكه‌كانیان‭ ‬كۆنتڕۆڵ‭ ‬ده‌كرد‭ ‬و‭ ‬فه‌رمانیان‭ ‬به‌سه‌ردا‭ ‬ده‌دان،‭ ‬به‌‭ ‬ئه‌ندازه‌یه‌ك‭ ‬كه‌‭ ‬هه‌ندێك‭ ‬جار‭ ‬سزای‭ ‬جه‌سته‌ییشیان‭ ‬به‌كار‭ ‬ده‌هێنا‭. ‬به‌ڵام‭ ‬له‌‭ ‬قوتابخانه‌كانی‭ ‬نازییه‌كاندا‭ ‬ته‌نیا‭ ‬مامۆستایان‭ ‬ئه‌م‭ ‬مافه‌یان‭ ‬هه‌بوو‭.‬

وه‌كو‭ ‬ده‌رئه‌نجام‭ ‬دكتۆر‭ ‬ساندگرێن‭ ‬پێمان‭ ‬ده‌ڵێت‭:  ‬ئه‌م‭ ‬قوتابخانانه‌‭ ‬له‌لایه‌كه‌وه‌‭ ‬ئه‌ركی‭ ‬په‌روه‌رده‌ییان‭ ‬هه‌یه‌،‭ ‬له‌لایه‌كی‭ ‬دیكه‌وه‌،‭ ‬قوتابییه‌كان‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬را‭ ‬ده‌هێنن،‭ ‬كه‌‭ ‬چۆن‭ ‬له‌‭ ‬ئاینده‌دا‭ ‬ببن‭ ‬به‌‭ ‬به‌شێك‭ ‬له‌‭ ‬ئیلیت‭ ‬و‭ ‬ده‌سه‌ڵاتدار‭ ‬و‭ ‬حوكمڕان،‭ ‬كه‌‭ ‬چۆن‭ ‬هه‌ر‭ ‬له‌‭ ‬سه‌ره‌تاوه‌‭ ‬ئاشنای‭ ‬منداڵ‭ ‬ده‌وڵه‌مه‌ند‭ ‬و‭ ‬ده‌سه‌ڵاتداران‭ ‬ببن،‭ ‬كه‌‭ ‬له‌‭ ‬ئاكامدا،‭ ‬كاتێك‭ ‬كه‌‭ ‬ده‌گه‌نه‌‭ ‬ده‌سه‌ڵات،‭ ‬له‌‭ ‬سیاسه‌ت‭ ‬و‭ ‬كاروباری‭ ‬بزنێسدا،‭ ‬پشتی‭ ‬یه‌كتر‭ ‬ده‌گرن،‭ ‬هاریكاریی‭ ‬یه‌كتر‭ ‬ده‌كه‌ن‭.‬

سه‌رچاوه‌ پەروەردەی مەخموور

درێژه‌ی بابه‌ت