كاردانه‌وه‌ی دروست به‌رامبه‌ر به‌غدا

kgn
كاردانه‌وه‌ی دروست به‌رامبه‌ر به‌غدا

فه‌رمان ڕه‌شاد

ده‌بێت ئه‌وه‌ بزانین ڕه‌تكردنه‌وه‌ی هه‌ر بریارێكی چاره‌نوسازی كورد له‌ به‌غدا شتێك نیه‌ جێگای سه‌رسورمان بێت، ئه‌وه‌ بۆ ئێران و توركیا و سوریاش راسته‌، ئه‌و وڵاتانه‌ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان له‌سه‌ر بنچینه‌ی پارێزگاری كردن له‌ دیزانی وڵاته‌كانیان داڕشتوه‌، بۆیه‌ كاتێك بریارێك له‌هه‌ریه‌ك یه‌كێك له‌و پارچانه‌ بدرێت له‌سه‌ر پرسی جیابونه‌وه‌ زۆر ئاساییه‌ ئه‌و وڵاتانه‌ سه‌رجه‌م ناكۆكیه‌كانیان به‌لاوه‌ بنێن و بێن رێگری بكه‌ن له‌هه‌نگاوه‌ چاره‌نوسازه‌كه‌ی كورد.

ئه‌وه‌ی تایبه‌ته‌ به‌هه‌رێم دوای بریاری داگرتنی ئاڵای كوردستان له‌كه‌ركوك چه‌ندین ده‌نگ به‌رزبویه‌وه‌ له‌ناوخۆی هه‌رێم بۆ داگرتنی ئاڵای عێراق و جیابونه‌وه‌ و چه‌ندین هه‌نگاوی تر دژ به‌ به‌غدا، لێره‌ قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ناكه‌ین ئایه‌ ژێرخانی ئابوریی هه‌رێم توانای ته‌حه‌داكردنی به‌غدای هه‌یه‌ یان نا؟ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌وه‌ستین له‌ په‌راوێزی ئه‌و بریاره‌ی به‌غدا هه‌رێمی كوردستان ده‌بێت چی بكات؟

به‌ بروای من یه‌كه‌م هه‌نگاو كه‌ پێویسته‌ بنرێت رێكخستنه‌وه‌ی ناو ماڵی كورد و به‌هێزكردنی دامه‌زراوه‌ ره‌سمیه‌كانیه‌تی، ئه‌ویش له‌رێگای كاراكردنه‌وه‌ی په‌رله‌مان و چاره‌سه‌ری كێشه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی هه‌رێم. به‌راستی شه‌رمه‌ باس له‌ پرسه‌ چاره‌نوسازه‌كان بكه‌یت و باڵاترین دامه‌زراوه‌ی شه‌رعیت په‌ك خرابێت! به‌دلنیاییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هه‌نگاو به‌ره‌و ریفراندۆم بهاوێژرێت چاودێران چی له‌سه‌ر كوردستان ده‌ڵێن، هه‌رێمێك به‌هۆی ناكۆكی سیاسی په‌رله‌مانی په‌كخراوه‌ و داوای دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تیش ده‌كه‌ن!

خاڵێكی تر ئه‌وه‌یه‌ خێراكردنی پرۆسه‌ی چاكسازی و به‌نیشتیمانی كردنی سامانه‌ سروشتیه‌كان و نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵیه‌، كاریگه‌رترین چه‌ك كه‌ گه‌ره‌نتی ئاینده‌ی هه‌رێم ده‌كات ڕوبه‌روبونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵیه‌، پرۆسه‌ی گه‌نده‌ڵی و بنیاتنانی ده‌وڵه‌ت دوو پرۆسه‌ی ته‌واو پێچه‌وانه‌ن ناكرێت تۆ له‌لایه‌ك خه‌ریكی خواردنی پاره‌ و سه‌روه‌تی سامانی خه‌ڵك بیت له‌لایه‌كی تر بانگه‌شه‌ی دروستكردنی دامه‌زراوه‌ی سه‌ربه‌خۆ و ده‌وله‌تی بكه‌یت، سه‌ره‌رای دروستكردنی چه‌ندین لیژنه‌ و بریار بۆچاكسازی و تێپه‌رینی نزیكه‌ی سالێك و نیو به‌سه‌ر بریاره‌كانی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و حكومه‌ت تاكو ئێستا هیچ هه‌نگاوێك نه‌نرا بۆ چاكسازی راسته‌قینه‌، ئه‌وه‌ش بێ ئومێدیه‌كان زیاتر ده‌كات كه‌ ده‌كرا ببێته‌ سه‌رچاوه‌ی ئومێد.

به‌بێ كاركردن له‌سه‌ر ئه‌و دوو فاكته‌ره‌ قسه‌كردن له‌سه‌ر هه‌ر پرۆسه‌یه‌كی چاره‌نوسساز له‌چوارچێوه‌ی قسه‌ی سه‌ر زار و سه‌رقاڵكردنی خه‌ڵك ده‌مێنێته‌وه‌، به‌ڵكو به‌ پله‌ی یه‌كه‌م ده‌چێته‌ خزمه‌ت ئه‌و گروپه‌ گه‌نده‌ڵانه‌ی به‌رپرسیارن له‌دۆخی ئێستای هه‌رێم، چونكه‌ لابردنی فۆكس له‌سه‌ر ئه‌و گروپانه‌ و سه‌رقالكردنی خه‌ڵك به‌ مه‌سه‌له‌ی ریفراندۆم واده‌كات گه‌نده‌ڵیه‌كان زۆر زیاتر بن.

دواجار ده‌بێت ئه‌وه‌ ڕوون بێت دوو حیزبی حكومران هیچ دنیابینیه‌كه‌ی ئه‌وتۆیان نه‌خستۆته‌ به‌رده‌م خه‌ڵك و حیزبه‌كانی تر كه‌ نیه‌ت باشی ئه‌وان ده‌ربخات، ئه‌نجامدانی ده‌یان كۆبونه‌وه‌ش به‌بێ ئه‌وه‌ی كه‌ دامه‌زراوه‌ی په‌رله‌مان كۆنه‌بێته‌وه‌ ده‌ریده‌خات كه‌ هیچ نیه‌تێكی باش نیه‌ بۆ یه‌كخستنه‌وه‌ی نێو ماڵی كورد، ئه‌وه‌ی پێ ی وابێت به‌بێ په‌رله‌مان ده‌توانرێ ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی بێته‌ به‌رهه‌م یان ئه‌وه‌تا بۆ خۆدزینه‌وه‌یه‌ یانیش تێنه‌گه‌یشتنه‌ له‌ هه‌قیقه‌تی نه‌خشه‌ رێ ی راگه‌یاندنی ده‌وله‌ت

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

١٢ بیرۆکە یارمەتیت دەدات خۆت پێشبخەیت

kgn
١٢ بیرۆکە یارمەتیت دەدات خۆت پێشبخەیت

ئەم چەند بیرۆکەیە یارمەتیت دەدات بۆ ئەوەی خاڵە لاوازەکانی خۆت دیاری بکەیت و لە ژیانی ڕۆژانە و لەکاردا ببیتە کەسێکی سەرکەتوو:
١-هەرچی هەست و بیرۆکەی نێگەتیڤت هەیە دەست نیشانیان بکە و لێیان دووربکەوە .
٢-ئەو هۆکارە شاراوە و ناراستەوخۆیانە دەست نیشان بکە کە وات لێدەکەن لە ئامانج و خەونەکانت دوور بکەویتەوە.
٣-وەڵامی ئەم پرسیارە بدەوە ” من بۆ چی دەژیم؟” و بزانە تا چەندە بەشێوەی کردەیی کار بۆ وەڵامەکەت دەکەیت.
٤-هەڵەبکە و ڕێگە بەخۆت بدە کە لەهەڵەکانت فێری شت ببیت.
٥-زوو لەخەو هەستە و با ئەمە بەرنامەی ڕۆژانی پشووەکانیشت بێت.
٦-پلەبەندی دابنی بۆ ئیشەکانت، واتە بزانە کامیان گرنگترە و لەوەوە دەست پێبکە.
٧-واز لەهەموو نەریت و خوێكی خراپ بێنە وەکو زۆرخواردن و نوستنی زیاد و مانەوەی زۆر لەسەر فەیسبووک و تی ڤییەوە.
٨-ئەو کتێبانە بخوێنەوە کە دەربارەی سەرکەوتن و بیرکردنەوەی پۆزەتیڤن.
٩-کاتەکانت ڕێکبخە.
١٠- فێربە بڵێیت “نا” بێ ئەوەی ویژدانت ئازارت بدات.
١١-لەهەموو بۆنە و کۆبوونەوەکان هەوڵبدە کاریگەربیت و شوێنت دیاربێت.
١٢-گرنگترین شتیش ئەوەیە کە پێناسەی خۆتت هەبێت بۆ “سەرکەوتن”.
سەرچاوە/yalla iraq

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

عیراق دوای‌ 14 ساڵ به‌ره‌و كوێ‌

kgn
عیراق دوای‌ 14 ساڵ به‌ره‌و كوێ‌؟ ‌
بورهان شێخ ڕەئوف‌

ئێستا له‌ پاش 14 ساڵ له‌ پرۆسه‌ی‌ ئازادی‌ عیراق كه‌ هه‌ر ئێمه‌ی‌ كورد به‌ ئازادی‌ ناوی‌ ده‌به‌ین، ئه‌گینا ئه‌مریكییه‌كان خۆیشیان به‌ یاسا خۆیان به‌ داگیركه‌ری‌ عیراق ناساندو ئه‌وه‌ عه‌ره‌ب به‌ هه‌ردوو باڵی‌ شیعه‌و سوننه‌وه‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌ به‌ داگیركردنی‌ عیراق‌و كه‌وتنی‌ به‌غدا ناوده‌به‌ن، به‌هه‌رحاڵ ئه‌گه‌ر ئاوڕێك بۆ دواوه‌ بده‌ینه‌وه‌ بزانین چ باسه‌ دوای‌ ئه‌و ساڵانه‌ له‌ حوكمڕانی‌ نوێ‌.
عه‌هدی‌ بائیدو حوكمی‌ دیكتاتۆری‌ به‌عس‌و شه‌ڕه‌ به‌رده‌وامه‌كانی‌ سه‌دام حسێن، چی‌ به‌سه‌ر كوردو شیعه‌و هه‌موو نه‌یاره‌كانیدا هێنا هه‌مووی‌ به‌سه‌ر خۆیدا هاته‌وه‌ به‌زیادیشه‌وه‌و گه‌لی‌ عیراقیش له‌ دوای‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌وه‌ به‌هیوای‌ ژیانێكی‌ نوێ‌‌و ئازادی‌‌و دیموكراسی‌‌و مافی‌ مرۆڤ‌و حكومه‌تی‌ دامه‌زراوه‌و خۆشگوزه‌رانی‌ له‌ سایه‌ی‌ ده‌ستووری‌ نوێ‌‌و راپرسی‌‌و هه‌ڵبژاردن له‌ بارودۆخێكی‌ زۆر پڕ مه‌ترسیدا شانی‌ دایه‌ به‌ر.
به‌ڵام ئه‌وانه‌ هه‌موو بوون به‌بڵقی‌ سه‌ر ئاوو وڵات نوقمی‌ شه‌ڕو خوێن‌و بێخزمه‌تگوزاری‌‌و له‌ سایه‌ی‌ پارت‌و لایه‌نی‌ ئایینی‌‌و تائیفیدا گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ دواوه‌.
ئێستا ئه‌وه‌ی‌ مه‌به‌ستمه‌ له‌ كۆتایی‌ ئه‌م باسه‌دا بۆ خوێنه‌رانی‌ خۆشه‌ویست بیخه‌مه‌ روو، هه‌ندێ‌ ئاماره‌ كه‌ ماڵپه‌ڕی‌ (العربی‌ الجدید) له‌ هه‌ندێ‌ وه‌زارەت‌و داموده‌زگای‌ حكومه‌تی‌ عیراق‌و رێكخراوه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ مه‌ده‌نی‌‌و كۆمیته‌ی‌ ئاسایش‌و به‌رگری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عیراق له‌سه‌ر رووداوه‌كانی‌ عیراق له‌ 14 ساڵی‌ ڕابردوودا ده‌ستی‌ كه‌وتووه‌، كه‌ به‌ڵگه‌ن له‌سه‌ر شكستی‌ ئه‌و فۆرم‌و میكانیزمه‌ی‌ كه‌ عیراقی‌ پێ‌ به‌ڕێوه‌ براوه‌ له‌ لایه‌ن كابینه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ بنكه‌ فراوانی‌ تائیفی‌ له‌ عیراقداو ئاكامه‌كه‌ی‌ ئه‌و بنبه‌ست‌و قه‌یران‌و ئاژاوه‌و ماڵوێرانییه‌یه‌ كه‌ هه‌موو پێكهاته‌كانی‌ عیراقی‌ پێوه‌ ده‌تلێته‌وه‌.
ئاماره‌كان
430 هه‌زار كوژراو له‌ ساڵی‌ 2003 تاوه‌كو سه‌ره‌تای‌ 2017، هه‌روه‌ها 620 هه‌زار بریندار كه‌ 30%ی ئه‌مانه‌ تووشی‌ كه‌مئه‌ندامی‌ هه‌میشه‌یی‌ بوون، 58 هه‌زار ونبوو بێسه‌رو شوێن كه‌ تائێستا چاره‌نووسیان دیار نییه‌، 271 هه‌زار زیندانی‌ كه‌ له‌نێویاندا تائێستا 187 هه‌زار ئیحاله‌ی‌ دادگا نه‌كراون. 3,4 ملیۆن عیراقی‌ كۆچیان كردووه‌‌و له‌ 64 وڵاتی‌ عه‌ره‌بی‌‌و بێگانه‌ نیشته‌جێن. 4,1 ملیۆن ئاواره‌ی‌ ناوخۆ له‌ ناو عیراقدا كه‌ زۆریان له‌ سه‌ربازگه‌ كۆنه‌كاندا له‌ پارێزگا جیاوازه‌كانی‌ عیراقدا نیشته‌جێن، 5,6 ملیۆن هه‌تیو له‌عیراقدا هه‌یه‌ كه‌ ته‌مه‌نیان له‌ یه‌ك مانگه‌وه‌ تا 17 ساڵه‌، هه‌روه‌ها یه‌ك ملیۆن بێوه‌ژن كه‌ ته‌مه‌نیان له‌ 14 ساڵه‌وه‌ تا 52 ساڵه‌، هه‌روه‌ها 6 ملیۆن كه‌س نه‌خوێنده‌وارن، 31%ی خه‌ڵكی‌ عیراق بێكارن، 35%ی خه‌ڵكی‌ عیراق له‌ ژێر هێڵی‌ هه‌ژارییه‌وه‌ن كه‌ داهاتی رۆژانه‌یان له‌ 5 دۆلار كه‌متره‌، 6%ی خه‌ڵكی‌ عیراق هۆگری‌ تلیاك‌و ماده‌ی‌ هۆشبه‌ر بوون كه‌ ئه‌مه‌ راده‌یه‌كی‌ ترسناكه‌‌و پێشتر له‌عیراقدا نه‌بووه‌، هه‌روه‌ها 9%ی مناڵ كاریان پێده‌كرێت كه‌ له‌ 15 ساڵ كه‌مترن.
كه‌رتی‌ ته‌ندروستی‌ له‌ خراپترین دۆخدایه‌‌و هه‌ر هه‌زار نه‌خۆش یه‌ك سیسه‌می‌ به‌رده‌كه‌وێت، نه‌خۆشی‌ شێرپه‌نجه‌ به‌ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆر بڵاوه‌، جگه‌ له‌ نه‌خۆشی‌ ئیفلیجی مناڵ چه‌ندین په‌تاو ده‌ردی‌ تر. كه‌رتی‌ پیشه‌سازیش له‌ دۆخێكی‌ خراپتردایه‌‌و 13 هه‌زار‌و 328 كارگه‌و دامه‌زراوه‌ به‌ هۆی‌ بارودۆخی شه‌ڕه‌وه‌ له‌ كاركه‌وتوون‌و به‌رهه‌میان نییه‌، 75%ی موادی‌ خۆراكی‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ هاورده‌ ده‌كرێت، هه‌روه‌ها 91%ی مه‌وادی‌ بیناسازی‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ هاورده‌ ده‌كرێت، كه‌رتی‌ كشتوكاڵیش پاشه‌كشه‌ی‌ كردووه‌‌و له‌ 2002 دا به‌شی‌ پێویستی‌ ناوخۆ به‌رهه‌می‌ هه‌بووه‌، ئێستا ڕووبه‌ری‌ زه‌وی‌ به‌پیت له‌ 48 ملیۆن دۆنمه‌وه‌ دابه‌زیووه‌ بۆ 12 ملیۆن دۆنم. كه‌رتی‌ نیشته‌جێبوونیش له‌ ئاستی‌ پێویستدا نییه‌و عیراق پێویستی‌ به‌ 2,6 ملیۆن یه‌كه‌ی‌ نیشته‌جێبوون هه‌یه‌.
كه‌رتی‌ په‌روه‌رده‌ش له‌ئێستادا 14 هه‌زار‌و 658 قوتابخانه‌ی‌ سه‌ره‌تایی‌‌و ناوه‌ندی‌‌و ئاماده‌یی‌ هه‌یه‌، كه‌ 9 هه‌زاریان زیانی‌ به‌ركه‌وتووه‌و 800 قوتابخانه‌ به‌ قوڕ دروستكراون‌و وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ش ده‌ڵێت ئێستا پێویستمان به‌ 11 هه‌زار قوتابخانه‌ی‌ تر هه‌یه‌. له‌ رووی‌ دارییه‌وه‌ باس له‌ زیاتر 124 ملیار قه‌رز ده‌كرێت، باسی‌ به‌فیڕۆدانی‌ 450 ملیار دۆلار ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها باس له‌ بوونی‌ 371 حزب‌و قه‌واره‌ی‌ سیاسی‌ ده‌كرێت به‌گوێره‌ی‌ ئاماری‌ كۆمیسیۆنی‌ باڵای‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ عیراق‌و 11 هه‌زار‌و 670 رێكخراوی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ مه‌ده‌نی‌‌و 980 هه‌زار سه‌ربازو هێزی‌ ئه‌منی‌و 126 كۆمپانیای‌ ئاسایشی‌ ناوخۆیی‌‌و بیانی‌‌و 73 میلیشیای‌ چه‌كدار هه‌یه‌ كه‌ 117 هه‌زار چه‌كدارن

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

دوەمین کۆنفرانسى زانستى نێودەوڵەتى زانکۆى زاخۆ دەستى بەکارەکانى خۆى کرد

kgn

بەئامادەبونى نوێنەرى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى دوەمین کۆنفرانسى زانستى زانکۆى زاخۆ دەستى بەکارەکانى خۆى کرد.
لەو کۆنفرانسەدا، کە ئەمڕۆ سێ شەممە، ڕێکەوتى (١٨/٤/٢٠١٧) بەئامادەبونى د.کەریم ساڵح عەبدول نوێنەرى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى دەستى بەکارەکانى خۆى کرد، لە مەراسیمى کردنەوەى کۆنفرانسەکەدا چەند وتەیەک پێشکەشکران.
لەو چوارچێوەیەدا و، لە وتارێکیدا، نوێنەرى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بەگرنگیەوە باسى لە کۆنفرانسەکە کرد و وتى: ئەم کۆنفرانسە کۆنفرانسێکى زانستى پڕ بەهایە و ژمارەیەکى زۆر لە توێژینەوەى زانستى ڕەسەن و، ئاست بەرز لەلایەن چەندین توێژەر و مامۆستاى زانکۆ و شارەزا لە دەرەوەو ناوەوەى هەرێمى کوردستانى تێداپێشکەش دەکرێت.
لە بەشێکى دیکەى وتارەکەیدا، د.کەریم ساڵح عەبدول باسى لە گرنگى توێژینەوە و ئەرکى وەزارەت لەو بوارە کرد و وتى: وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى هەروەک لە ناوەکەیدا دیارە دو ئەرکى سەرەکى هەیە: یەکەمیان خوێندنى باڵایە، واتا پێگەیاندنى پسپوڕى کارامە و بە توانایە لەبوارە جیاکاندا، کە ساڵانە دەردەچن، ئەرکى دوەمیان توێژینەوەى زانستیە، واتا ئەنجامدانى توێژینەوەى زانستى ڕەسەن و ئاست بەرز لەسەرجەم بوارەکاندا، کە دەبنە هۆى چارەسەرکردنى ئەو گیروگرفتانەى کە لە کۆمەڵگەماندا هەن، وتیشى ئەم دوو ئەرکە سەرەکیەى وەزارەت دەبێ بەشێوەیەکى پارالێڵ کاریان بۆ بکرێت و جێبەجێ بکرێن، هەر لە وتارەکەیدا جەختى کرد سەر ئەرکى دوەم و بۆ ئەوەش وتى: بەستنى ئەم جۆرە کۆنفرانسەى زانکۆى زاخۆى دەلال دەکەوێتە میانى ئەو ئەرکەوە، بۆیە دەبێ مامۆستایانى زانکۆ و توێژەران لە زانکۆکان هاوکار بن لە چارەسەرکردنى گیروگرفتەکان، بەو واتایەى، گشت کەرتەکان و بوارەکان پێویستیان بە پسپۆڕانى زانکۆکان و خوێندنى باڵا هەیە، ڕونیشکردەوە هەربۆیە سێنتەرى توێژینەوە لە سەرجەم زانکۆ حکومى و تایبەتەکان کراوەتەوە.

د.کەریم عەبدول ڕونیشیکردەوە هەمو ئەو وڵاتانەى کە پێشکەوتنى گەورەیان بەدەستهێناوە، هەر لەو ڕیگەیەوە بوە، کە داهێنانیان ئەنجامداوەو چارەسەرى گیروگرفتەکانى خۆیان کردوە، ئیستاش ئێمە لە وڵاتى خۆمان پێویستمان بە گرنگى دانە بە توێژینەوەى زانستى لەهەمو بوارەکان.
بۆ ئەرکى وەزارەتیش لەو بوارە، نوێنەرى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى وتى: وەزارەتەکەمان لەماوەى ڕابردودا ئەو ئەرکەى خۆى بەتەواوەتى ڕاپەڕاندوە و، چەندین نوسراوى ئاڕاستەى سەرۆکایەتى ئەنجومەنى وەزیران و وەزارەتەکانى حکومەتى هەرێم کردوە، بۆ ئەوەى هێڵى سەرەکى گیروگرفت و کێشەکانیان ڕەوانەى وەزارەتەکەمان بکەن، تا داوا لەزانکۆکان بکەین توێژینەوەکانى مامۆستایان و توێژەران و قوتابیان و خوێندکارانى ماستەر و دکتۆرا بەرەو چارەسەرى ئەو کێشە و گیرو گرفتانە ئاراستە بکەن، ڕونیشیکردەوە کە وەزارەتەکەمان بۆ بەدەیهێنانى ئەو ئامانجە چەندین یاداشتنامەى هەماهەنگى و هاوکارى زانستى لەگەڵ وەزارەتەکانى دیکە ئیمزا کردوە، بۆ ئەوەش ئاماژەى بە ڕێکەوتنامە و یاداشتى هەماهەنگى لەگەڵ وەزارەتەکانى (کشتوکاڵ و کاروبارى کۆمەڵایەتى، دەستەى ژینگە) کرد.
نوێنەرى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى خۆشحاڵى خۆشى بەوە پیشاندا کە زانکۆکان لە ئێستادا سەرقاڵى بەستنى ئەو جۆره کۆنفرانسانەن بەتایبەتى لەم بارودۆخە داراییەدا، هەروەک خۆشحاڵى خۆشى پیشاندا کە زانکۆى زاخۆ هەنگاوى گەورەى هەڵێناوە بە بەراورد بەتەمەنى وەکو یەکێ لە زانکۆ تازەکانى کوردستان، وتیشى بێگومان ئەوەش بە هەوڵ و کۆششی ماندونەناسانەى بەرپرسانى زانکۆکە بەدیهاتوە.
لە کۆتایی وتارەکەشیدا د.کەریم ساڵح عەبدول ڕاوێژکارى وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى و، نوێنەرى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لەو کۆنفرانسەدا داواى سەرکەوتنى بۆ کۆنفرانسەکە خواست و، ئومێدى خواست ڕاسپاردە و پێشنیازەکان پڕ بایەخ و بەهاداربن بۆ بوارەکانى کۆنفرانسەکە.
لەو کۆنفرانسەدا، کە ماوەى دو ڕۆژ بەردەوام دەبێت چەندین تویژینەوەى زانستى و ئەکادیمى لەلایەن تویژەران و شارەزاییانى لە بوارەکانى (ژینگه‌، مێژو، زانستە مرۆڤایەتیەکان، زانستى ئه‌ندازیارى و په‌تروڵ، زانست، هونه‌ر، په‌روه‌رده‌، كارگێرى و ئابوورى) دەخرێنەڕو.

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

وەزارەتى خوێندنى باڵا و کۆمپانیاى هواوى چینى ڕێکەوتنامەیەکیان بۆ ڕاهێنانى خوێندکاران ئیمزا کرد

kgn

وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى هەرێمى کوردستان لەگەڵ کۆمپانیاى هواوى ڕێکەوتنامەیەکى بۆ ڕەوانەکردنى ژمارەیەک خوێندکار بۆ کۆمارى میللى چین بۆ ڕاهێنانى خوێندکاران ئیمزا کرد.
بەر لە ئیمزاکردنى ڕێکەوتنامەکە، لە دیدارێکدا وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بەخێرهاتنى وەفدى میوانى کرد و، خۆشحاڵى خۆى بە فراوانبونى ئاستى پەیوەندییەکانیان لەگەڵ کۆمارى میللى چین دوپات کردەوە وتى: کۆمارى میللى چین لە بوارى خوێندنى باڵا و، تەکنەلۆژیاى زانیارى و پەیوەندى خاوەن ئەزمونێکى دەوڵەمەندە، بۆیە مایەى خۆشحاڵیە بۆ هەرێمى کوردستان کە پەیوەندییەکانمان لەگەڵتان فراوان دەکەین، هیواشى خواست ئەم ڕێکەوتنە دەرگایەکى فراوانتر بەڕوى ئاستى پەیوەندییەکانمان بکاتەوە.
لەو دیدارەدا کە ئەمڕۆ سێ شەممە، ڕێکەوتى (١٨/٤/٢٠١٧) لە دیوانى وەزارەت بەئامادەبونى د.ئامانج سەعید ڕاوێژکارى وەزیرى خوێندنى باڵا و تویژینەوەى زانستى و، د.محمد سابر بەڕێوەبەرى گشتى فەرمانگەى خوێندن و پلاندانان و بەدواداچون و، د.جوان جەلال بەڕێوەبەرى گشتى فەرمانگەى نێردراوان و پەیوەندییە ڕۆشنبیرییەکان و، د.خەتاب شێخانى بەڕێوەبەرى گشتى فەرمانگەى کارگێڕى و دارایى بەڕێوەچو، گفتوگۆى زیاتر لەبارەى ئاستى پەیوەندییەکانى نێوان هەرێمى کوردستان و، کۆمارى میللى چین کرا.
بۆ ئەوەش (تان بانگلین) کونسڵى گشتى کۆمارى میللى چین، سوپاسى ئەو پیشوازییە کرد و وتى: ئێمەش خۆشحاڵین کە پەیوەندى زانستى لەگەڵ هەرێمى کوردستان و ، وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بەرەو فراوانبونى زیاتر دەچێ، هیواشى خواست ڕێکەوتنەکە ببـێتە هۆى باشکردنى ئاسۆى پەیوەندییەکانى نێوان هەردولا.
دوابەدواى دیدارەکەش، بەئامادەبون و چاودێرى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى و، (تان بانگلین) کونسڵى گشتى کۆمارى میللى چین، لەلایەن د.خەتاب شێخانى بەڕێوەبەرى گشتى فەرمانگەى کارگێڕى و دارایى و، نوێنەرى کۆمپانیاى هواوى لە ئێراق ڕێکەوتنامەیەک بۆ ڕاهێنانى خوێندکاران ئیمزا کرا.
دواى ئیمزاکردنى ڕێکەوتنامەکەش د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵەکانى ڕاگەیاندن لایەنەکانى ڕێکەوتنەکە و گرنگیەکەى ڕونکردەوە و وتى: ئەم ڕێکەوتنامەیە لە نێوان وەزارەتەکەمان و کۆمپانیاى هواوى کە ئیمزا کرا تایبەت بە ڕەوانەکردنى(١٠) خوێندکارى زانکۆکانى هەرێمى کوردستان بۆ ڕاهێنانى خوێندکاران لە بوارى گەیاندن و تەکنەلۆژیاى زانیارى، کە ساڵانە لەسەر ئەرکى کۆمپانیاى هواوى بۆ ماوەیەک دەچنە کۆمارى میللى چین و سەردانى دامەزراوە تەکنەلۆژیەکانى ئەو وڵاتە دەکەن، وتیشى گرنگى ئەم ڕێکەوتنە لەوەدایە کە خوێندکارەکان لە نزیکەوە دەتوانن ئاگادارى ئاستى پێشکەوتنى تەکنەلۆژیا تازەکانى کۆمارى میللى چین بن، لەهەمان کاتدا ئەم سەردان و بەسەرکردنەوەیە وا دەکات خوێندارەکانمان زیاتر پەرە بەتوانا زانستى و پیشەییەکانى خۆیان بدەن و، هەروەک دەبێتە دەرفەتێکیش بۆ ئەوەى باشتر دەرفەتى کار بۆ خۆیان بدۆزنەوە.
د.یوسف گۆران ئەوەشى ڕاگەیاند: لە چەند ڕۆژى ئایندەدا لە ڕێگەى کۆمیتەیەکى تایبەت و دیاریکردنى چەند میکانزمێکى گونجاو خوێندکارەکان لە زانکۆکان دەستنیشان دەکەین بۆ ئەوەى سەردانى ئەو وڵاتە بکەن.
کونسڵى گشتى کۆمارى میللى چین- بۆ رۆژنامەنوسان و میدیاکاران وتى: ڕێکەوتنامەکەمان کە لەگەڵ وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى هەرێمى کوردستان ئیمزا کردوە گرنگى خۆى هەیە، چونکە کۆمپانیاى هواوى کۆمپانیایەکى گەورەى چینیە لە بوارى تەکنەلۆژیا، وتیشى ئامانجمان لە ئیمزاکردنى ئەو ڕێکەوتنامەیە بۆ خوێندن و فێرکردنە لە بوارى تەکنەلۆژیاى پەیوەندى، کە کۆمپانیاى هواوى یەکیکە لە کۆمپانیا بەناوبانگەکانى بوارى پەیوەندیکردن، هیواشى خواست لە داهاتودا ئەم هەماهەنگى و هاریکارییە بەردەوام بێ بۆ ئاستى فراوانترى پیشەى و زانستى.
ساڵى ڕابردو لەسەر پێشنیازى د.یوسف گۆران وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى بۆ زیاتر پتەوکردنى پەیوەندییە کەلتورى و زانستیەکانى نێوان هەرێمى کوردستان و کۆمارى میللى چین یەکەمین گروپى خوێندکارانى زانکۆکانى هەرێمى کوردستان سەردانى کۆمپارى میللى چینیان کرد و دامەزراوە زانستى و کەلەپورى و کەلتورییەکانى ئەو وڵاتەیان بەسەرکردەوە.

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

10 ڕێگا بۆ پاراستنی گورچیلە و مانەوەی بە تەندروستی

kgn
‌10 ڕێگا بۆ پاراستنی گورچیلە و مانەوەی بە تەندروستی

گورچیبە یەكێكە لە ئەندامە سەرەكیەكانی جەستەی مرۆڤە و ئەركی خاوێنكردنەوەی خوێن و كردنە دەرەوەی ژەهری ناو جەستەی لە ئەستۆدایە ، لە دوای هەرسی خۆراكەكان لە ناو گەدەدا لە ناو جەستەدا پێكهاتەی ژەهر كۆدەبێتەوە وەك ماددەی (پۆلینا) یۆریا و ئەمەش گورچیلەكان دەیتوێنێتەوە و لەڕێی میزەوە فڕێی دەداتە دەرەوە ، ئەركی گورچیلەكان پاراستنی هاوسەنگی خوێ و ئاوە لە جەستەدا و هەركات هەریەك لەم دوو پێكهاتەیە كەم بكەن یان زیاتر ببن لە ئاستی سروشتی ئەوە مەترسی لەسەر تەندروستی مرۆڤ دروست دەكات ، ئەمانە و چەندین ئەركی دیكە لە ئەستۆی گورچیلەكاندایە ، بۆ ئەوەی ئەم ئەندامەی جەستەت بە تەندروستی بمێنێتەوە پێویستت بەم 10 ڕێنماییە دەبێت .

1- ڕۆژانە بەشێوەیەكی ڕێك و كات بۆ تەرخانكراو وەرزش بكە و وەك پێویست ئاو بخۆرەوە .

2- كۆنتڕۆڵی كێشت بكە بۆ واتە هەوڵبدە كێشت لە ئاستی سروشتی خۆیدا بهێڵیتەوە .

3- دوور بكەوەرەوە لە زۆر بەكارهێنانی ئازار شكێن و دژە هەوكردنەكان بۆ ئەوەی وەك ژەهر لە گورچیلەدا دەنیشن .

4- خۆراك و خواردنەوەی تەندروست بخۆ لە پێناو مانەوەت بە لەش ساغی.

5- ئەو كەسانەی لە ناو خێزانەكەیاندا ئەم نەخۆشییە هەیە پێویستە زۆر زیاتر لەوانە ئاگاداری گورچیلەكانیان بن كە ئەم نەخۆشیەیان تیادا نییە ، لەبەر ئەوە ئەگەر لەناو خێزانەكەدا كەسی دیكە هەیە ئەم نەخۆشییەیان هەیە ئەوە پێویستە پشكینین بكەیت بۆ گورچیلەكانت هەركات هەستت بە ئازار كرد .

6- چاودێری كردنی پەستانی خوێن و ئاستی كۆلیسترۆڵی ناو خوێن بۆ تەندروستی گورچیلەكان پێویستە .

7- دوور بكەوەرەوە لە كێشانی جگەرەو و خواردنەوەی مەی چونكە ئەمانە زیان بە گورچیلەت دەگەیەنن .

8- پێویستە هەمو كەسێك زانیاری تەواوی لەسەر ئەندامەكانی جەستەی هەبێت و هەبوونی زانیاری لەسەر نەخۆشی گورچیلە پێویستە .

9- هەركات هەستت بە ئازاركرد لە گورچیلەكاندا ئەوە زوو سەردانی پزیشك بكە هەتا هۆكار و چارەسەرت بۆ دیاری بكات .

10- ساڵانە زانیاری لەسەر نەخۆشییەكانی گورچیلە كۆبكەرەوە

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت

‌پێنج هۆكاری دەرونی وا لە پیاو دەكات ئاشقی ئافرەتێك بێت

kgn
‌پێنج هۆكاری دەرونی وا لە پیاو دەكات ئاشقی ئافرەتێك بێت

چەندین هۆكار هەیە ڕۆڵ دەبینێت لە خۆشەویستی و سەركەوتنی پەیوەندی هاوسەرگیریدا ، هەندێك لەو هۆكارانە پەیوەندی بە هۆرمۆنەكانی جەستەی مرۆڤەوە هەیە و هەندێكیان پەیوەندی بە بابەتی دەرونیەوە هەیە ، شارەزایانی بواری دەرونی پێنج هۆكاری سەركی دەرونییان دەست نیشانكردوە كە پەیوەندی هەیە بە ئاشق بوونی پیاو بە ئافرەتێك .

1- ئەو كاتەی كەسایەتی پیاو و ئافرەت زۆر لەیەكەوە نزیك بێت : زۆر بەی كات وایە سروشتی پیاو بەو جۆرەیە ئارەزووی ئەوە دەكات هاوسەرگیری لەگەڵ ئافرەتێك بكات كە لە كەسایەتی خۆیەوە نزیك بێت ، بۆ ئەوەی ژیانێكی هاوسەرگیری ئارام بباتە سەر .

2-ئەو كاتەی ئافرەت لە شێوە و ڕەفتاریدا دایكی پیاوێك بچێت ـ ئەو لێكچونە وادەكات پیاو ئاشقی ئەو ئافرەتە ببێت ، و ناتوانێت بەرگەی خۆشویستنی بگرێت .

3-ئافرەتێك كە ڕۆحی گاڵتەو گەپی تیادا بێت و تایبەتمەندی خانمێكی زیرەك و پێگەیشتوی تیادابێت زۆر زوو دەچێتە دڵی پیاوەوە .

4- كاتێك ئافرەت ڕێزی خێزان و هاوڕێكانی بگرێت ، ئەمە پاڵنەرێكی دەرونیە بۆ ئەوەی پیاو خۆشی بوێت ، چونكە دڵنیا دەبێت لەوەی ڕێزی ئەویش دەگریت و ئەویشت خۆش دەوێت لە داهاتودا كاتێك لەگەڵیدا ژیان بەسەر دەبەیت .

5-خانمێك كە خاوەنی ڕۆحی متمانە بەخۆبونە و بڕوای بە خۆی و تواناكانی و كارەكانی هەبێت زۆر زوو دەچێتە دڵی ڕەگەزی بەرامبەرەوە و وای لێدەكات خۆشی بوێت و وەك هاوبەشی ژیانی دیاری بكات

سه‌رچاوه‌ kgn : هه‌واڵه‌كان

درێژه‌ی بابه‌ت