رسانه و جهان کوردی؛ “دیالکتیک تخریب جهان و بازسازی مجدد آن” / حمزه‌ محمدی

author

تخریب و بازسازی جهان‌ها در خلاء و بدون اراده‌ی کنشگران صورت نمی‌گیرد. اراده‌ی تاریخی کنشگران موجبیت برساخت جهان‌های متفاوت است. با وجود سرسختی ساختارها و واکنش ارتجاعی آنها ” هر آنچه سخت و استوار است (ممکن است) فرو بریزد، دود شود و به هوا برود”. در روند بازسازی جهان‌ها رسانه می‌تواند تا مقام یک عامل تمام عیار صعود کنند. در نبود و غیبت ساختار و سازمان رسمی که تمام قد در پی تغییر و بازسازی فرهنگی باشد، رسانه کوردی باید همچون یک مکتب فکری- فرهنگی عمل نموده و همزمان دو وظیفه‌ی مهم را انجام دهد؛ از یک سو باید به ایجاد یک روند و فرایند انتقادی درون فرهنگی کمک کند و از سوی دیگر در تقابل و تعاملات برون فرهنگی از کلیت هویت کوردی حفاطت کرده و جایگاه آن را از حد یک خرده‌فرهنگی قومی(در رویکرد رسمی) به یک هویت عام ارتقاء دهد. با این وصف رسانه کوردی در گام اول باید به اصلاح گام به گام و بازآفرینی درون فرهنگی کمک کند. در این مرحله باید با تولید گفتمان و معرفت نوین، نظم جهان پسینی و بسته را درهم ریخته و به خلق فضای جدید همت گمارد.

بنابراین رسانه کوردی باید نخبگان و برگزیدگان علوم انسانی را در یک کلیت گردآورده تا بتوانند با امتزاج قالب‌های فکری، رویه‌ای خلاقانه و متناسب با زمان حاضر تولید کنند. جهان فکری و فرهنگی کنشگر کورد در وضعیت کنونی کماکان تک‌ساحتی بوده ودر تسخیر عناصر جزمگرا می‌باشد. جهانی که ممیزه‌های بارز آن تفکرگریزی، مسؤلیت‌گریزی و گریز از آزاداندیشی است. این جهان به شدت در مقابل تغییر و نوگرایی مقاومت کرده و آنچنان استوار است که به آسانی تن به دود شدن و هوا رفتن نمی‌دهد. تغییر این جهان و پیوستن به کاروان مدرنیسم، خودبخودی و اجتناب ناپذیر نیست و نیازمند ابزار و نیروی کارآمد و به چالش طلبیدن جهان بسته‌ی سنت‌گرا است. در این وضعیت رسانه کوردی هم در مقام برنامه‌ریز فرهنگی و هم در مقام مجری عمل می نماید.

در جامعه کوردی و در وضعیت کنونی با توجه به محدویت‌های ویژه، رسانه های مکتوب و نوشتاری می‌توانند به عنوان فراهم کننده چارچوب‌های تجربه‌های نو و ناب برای مخاطبان عمل کنند و رویه های کلی فرهنگی‌ای برای تفسیر داده‌ها و بازنمایی موقعیت توسط کنشگران امروزی ایجاد کنند. رسانه کوردی می‌تواند با واکنش معرفتی،تأکید بر حقیقت متکثر و متد دریافت متفاوت آن و همچنین ارائه‌ی آلترناتیو، زمینه‌ی بازتفسیر تجربه‌های گذشته را فراهم کرده و به قالب‌ریزی جهان گفتمانی جدید کمک کند.

در باب ارتباطات و تعاملات بین فرهنگی، رسانه کوردی باید به بازسازی ادراک و فهم کنشگر کوردی از جهان بیرونی و گروه‌های فرهنگی پیرامونی همت گمارد. رسانه‌ی کوردی در فضای کنونی باید در راستای دموکراتیزه شدن فضای فرهنگی عام تلاش کند. در این بخش، رسانه‌ی کوردی باید بر “کنش ارتباطی” و تفاهمی بین فرهنگی تأکید کند. کنش ارتباطی لازمه‌ی زندگی در یک جامعه‌ی متکثر و چندفرهنگی است. روندی که تلاش می‌کند با تکیه بر استدلال، وفاق و همکاری، جهانی عاری از هژمونی و استحاله بیافریند.

در هر دو بخش، رسانه کوردی با ساختارهای مقاوم مواجه است. بنابراین مداومت و تلاش خستگی‌ناپذیر لازمه‌ی موفقیت است. در این بین ده‌نگی کوردستان در طول یکسال گذشته نشان داده که “ده‌نگ” و صدای در گلو خفته‌ی جامعه‌ی کوردی بوده و با بهره گیری از توان نخبگان کوردی، روند نویی را در فضای رسانه‌ی کوردی ایجاد نموده است. به نظر می‌رسد ده نگ کوردستان در مدت یکسال فعالیت خود در هر دو حوزه موفق عمل نموده و با تدوام این رویه نام خود را در ویترین مطبوعات کوردی جاودانه خواهد ساخت.

توجه: این یادداشت به مناسبت یکساله شدن دوهفته نامه ده‌نگی‌کوردستان نوشته شده است.

 

 

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

وەرزی خوێندن؟ / ناسێح باخیشی

author

یەکەم ڕۆژی پاییز،هەموومان بیرەوەریەکانمان زیندوو ئەبێتەوە. ئەو ڕۆژەی بۆ یەکەم جار چووینە ناو پۆلەکانی خوێندن.تا ئەو ڕۆژە ئێمە نەماندەزانی جگە زمانی دایکمان،زمانی دیکەش هەیە،ئێمە تەنیا لە پەنجەرەی زمان و خەیاڵی دایکمانەوە ژیانمان ئەناسی.
کاتێ مامۆستا بە زمانی بێگانە لە گەڵمان ئەدوا،ئێمە هیچ حاڵی نەدەبووین. هەموو گیانمان بوو بوو بە پرسیار،بەڵام توانای پرسیار کردنمان نەبوو،تەنیا سەیری یەکترمان ئەکرد و بەس.ئێمە نەماندەزانی ئەمە زمانی داگیرکەرە، نەماندەزانی لە ژێر ناوی ئەم وانانەدا پیلانێکی گشتگیر و درێژ ماوە ،بۆ توانەوە و سڕینەوەی زمان و کولتوور و ناسنامە و کەسایەتیمان لە ئارادایە.

ئێستە بە ساڵان لەو ڕۆژانە تێپەڕ بووە،وا سبەینێ وەرزێکی نوێی خوێندن دەست پێ ئەکات.بەڵام هێشتا خوێندن بە زمانی دایکی قەدەغەیە و دەسەڵات دوای دەیان جار بەڵێندان،هێشتا ئامادە نییە منداڵانی کورد و نەتەوەکانی ئێران ، بە زمانی دایکی وانەکانیان بخوێنن.
ئێستە گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان ،هیچ باوڕێکی بە وەعدە و بەڵێنەکانی باڵە سیاسییەکانی دەسەڵات ،بۆ بە پراکتیزە کردنی خوێندن بە زمانی دایکی نەماوە. لە وەها هەل و مەرجێکدا، پێویستە دایک و باوکان و مامۆستایانی دڵسۆز، بە بێ گوێ دان بە یاساکانی دەسەڵات ،هەموو هەوڵێکی خۆیان بە کار بهێنن ،بۆ فێر کردن و بارهێنانی منداڵان بە زمانی دایکی،
ئەکرێ گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات، ماڵەکانی خۆی بکاتە قوتابخانە و مناڵەکانیان بە زمانی دایکی پەروەردە بکەن.
مامۆستایانی کورد وەک ئەرکێکی ئەخلاقی و مێژوویی ،پێویستە لە ناو پۆلەکاندا هەم بە زمانی کوردی، ئاخاوتن بکەن و هەم بەشێک لە کاتی خۆیان بۆ فێر کردنی مناڵان بە زمان و کولتووری کوردی تەرخان بکەن.
٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
قەیرانەکانی سیستەمی پەروەردە لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان،تەنیا بە پەروەردەی زمانی دایکی و ئەو کێشانەی لە ئەنجامی ئەم سیستەمەوە ئەخولقێن سنووردار نامێنن؛ لێرەدا لە چەن خاڵدا، ئاماژە بە بەشێک لە و قەیرانانە ئەکەم ، کە سیستەمی پەروەردەی تووشی بێ ئاکامی و ئیفلیج وون کردووە.
۱-بۆش کردن و داماڵینی ناوەڕۆکی ماتریالی خوێندن لە زانست، بە مانا لۆژیک و بابەتیانەکەی،بە جۆرێک بەشێکی زۆر لە ناوەڕۆکی کتێوە دەرسییکان ،دەربڕی ئایدۆلۆژییەکی تایبەتە بۆ مەرامێکی سیاسی تایبەت .
لە پۆلەکانی یەک تا شەشی سەرەتایی ،قورسایی ئەو وانە و کتێبانەی کە دەربڕی بیری مەزهەبین، زۆر زیاترە لە کتێب و وانە زانستییەکان.
۲-کەمی مەکتەب و کۆن بوونیان و خراپی هەلو مەرجی پۆلەکان ،هەژماری زۆری قوتبیان لە یەک پۆلدا و نەبوونی کەرەسەی گونجاوی گەرم کردنی پۆلەکان ،زۆر جار کارەساتی وەک مەدرەسەی شیناوێیان لێ ئەکەوێتەوە.

۳-نەبوونی فەزایەکی ئازاد و دموکراتیک ،مەجال نادات بە مامۆستایان ، بەڕێوەبەری دایرەی پەروەردە و بەڕێوەبەری مەکتبەکان ،بە شێوەیەکی ئازاد هەڵبژێرن.هەر ئەمە هۆکاری قەیران و ناکارایی بەڕێوە بردنی لە ناوەندەکانی خوێندندا دروست کردووە.بە جۆرێک کە فەزایەکی ئەمنییەتی و حەراسەتی باڵی بە سەر ناوەندەکانی خوێندندا کێشاوە و بووتە هۆی دڵساردی و بێ متمانەیی و بێ هیوایی بەشێک لە مامۆستایان.گەرچی لەم بوارەدا مامۆستایان بۆ داکۆکی لە مافەکانیان ئەنجومەنی سنفی مامۆستایانیان پێک هێنا وهەندێک هەڵوێست و چالاکی باشیان ئەنجام دا،بەڵام بە هۆی ئەو ئاستەنگانەی کە بۆ ئەم رێکخراوە دروست کرا،تا ڕادەیەک چالاکییەکانی کەمی کردووە.
٤-کێشەی مەعیشەت و بژێوی مامۆستایانیش،یەکێکی دیکە لە و کێشانەیە کە سیستەمی پەروەردە لە ئێران پێوە ئەتلێتەوە.بە جۆرێک هەندێک لە مامۆستایان بە ناچاری هەوڵ ئەدەن پێشەی دووهەم و سێهەم بۆ خۆیان دستەبەر بکەن.ئەمە هەم لەتمە لە پێگە ی کۆمەڵایەتی و کەسایەتی مامۆستایان ئەدات و هەم کات بۆ خۆ پەروەردەکردن و خۆ ئامادە کردن ئەوان ناهێڵێتەوە.
٥-بە گشتی سیستەمی پەروەردە لە ئیران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان ،بە هۆی دموکراتیک نەبوونی سیستەمی سیاسی و ئیداری وڵات و بە هۆی ئایدۆلۆژی کردنی وانەکانی خوێندن تووشی دەیان قەیران جەرگبڕ هاتووە.
تا ئێستەش، سیستەمی پەروەردە لە ئێران نەیتوانیوە نەوەیەکی بە توانا ،بۆ ئیدارەکردنی وڵات پێ بگەیەنێت. بە پێچەوانەوە کەسایەتییەکی بێ هێز، بێ ئیرادە،دەستەمۆ،نەزان،نابەرپرسیار بەرهەمی کۆی سیتمەمی پەروەردە لە ئیرانە.

 

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

ترک تحصیل دختران،آنتروپی‌زدایی از جهان زنانه / حمزه محمدی

author

جهان پیشامدرن به طرز باورنکردنی گرایش به ثبات و نظم سیستماتیک پایدار دارد. عناصر بهم پیوسته‌ی این جهان به شدت با عوامل مخل نظم مقابله کرده و سعی در حفط روابط تثبیت شده دارند. این ساختار متصلب با هم‌آمیختگی با ساختار مقدس‌شده‌ی قدرت همواره سعی در بازتولید خود دارد. در ساختار فکری و معرفتی سنتی نیازی به دستکاری عناصر و پیش‌برندگی تصنعی روند امور نیست بلکه این حالت در گذر زمان و با تغییر سایر اجزا و در شرایط مقتضی رخ خواهد داد. در این حالت آگاهی ذهنی انسان ها متأثر از ساختارهایی است که پیش از آنها وجود داشته است، بنابراین کنشگران سوژهای تعلیق شده هستند که مدام در یک بازه‌ی زمانی و مکانی ثابت دقایق می گذرانند.

تعادل ساختمند در این نظام‌های متصلب به آسانی در هم شکسته نمی‌شود، در واقع نیروهای مخالف تغییر بسیار قوی هستند. هر چند ممکن است برخی از عناصر سیستم دچار تغییر گردند، با این حال بافتار کلی سیستم دستخوش تحول نمی‌گردد. آموزش و پرورش به عنوان یک ساختار رسمی در قالب برنامه‌های آشکار و پنهان نقش اساسی در بازتعریف موقعیت کنشگران به عهده دارد. بدین ترتیب این نهاد نوظهور به عنوان یکی از عوامل تغییر و پیش‌برندگی روند تکاملی جوامع شناخته می‌شود. هر چند ساختارهای مسلط به شدت سعی می‌کنند با تدوین برنامه‌ها و سیاستگذاری مشخص از تغییرات ناگهانی و کنترل نشده ممانعت به عمل آورند، با این حال در اغلب موارد برنامه‌های پنهان مدارس با چربش بر برنامه رسمی و بعضاً ایدئولوژیک زمینه را برای آگاهی‌بخشی و تغییرات رهایی‌بخش فراهم می‌کنند. این یادداشت بر آن است از یک مدل تلفیقی تغییر – تأثیر متقابل عوامل فرهنگی و زیربنایی- برای تحلیل آسیب‌شناختی ترک تحصیل دختران کورد بهره بگیرد.

ترک تحصیل دختران در استان کوردستان به ویژه مناطق دور افتاده‌ی روستایی به دغدغه‌ی اساسی فعالان فرهنگی و مسؤلان استانی بدل شده است. بر اساس آمارهای منتشر شده دختران در پایه‌های مختلف بیشتر از پسران ترک تحصیل می‌کنند.

ترک تحصیل دختران در مقیاس وسیع باعث می‌شود عناصر فکری و ذهنی ناهمساز با بافتار پیشینی و سنتی جهان زنانه‌ی کنشگر کورد، مجالی برای ظهور و ورود به این جهان پیدا نکند. جهان زنانه‌ی سنتی متأثر از بافتار ایدئولوژیک، به شدت در راستای تثبیت وضع موجود و استحاله‌ی خود در قالب جنس دوم تلاش می‌کند. وضعیت آرام و راکد این جهان را گزاره‌های برابرگرایی، علم‌گرایی،تفکر انتقادی،پلورالیسم،دموکراسی، … برهم می‌زند. این گزار‌ه‌ها به عنوان گزاره‌های برهم زننده و آنتروپی‌ساز جهان راکد زنانه عمل می‌کنند. اتصال تحصیلات عمومی با تحصیلات دانشگاهی عمق این مفاهیم را بیشتر کرده و به توزیع آگاهی واقعی در بین زنان منجر می‌شود. بر اساس آنچه گفته شد آموزش و پرورش هر چند غالباً متأثر از نظام‌های ایدئولوژیک مستقر است با این حال ذات و جوهره‌ی آموزش مبتنی به تکامل ذهنی فراگیران است که این مهم اغلب متأثر از جوهره‌ی علوم جدید و منش معلمان است.

متأسفانه ” ایده بیهوده بودن تحصیل” به ویژه برای زنان با توجه به وضعیت عمومی تحصیلات آکادمیک و ارتباط آن با بازار کار فارغ‌اتحصیلان بر روند افزایشی ترک تحصیل دختران تأثیرگذار بوده است. رویکرد کارکردگرایانه‌ی صرف (تربیت متخصص برای نظام اقتصادی) به مقوله‌ی آموزش ، بعد توسعه فرهنگ و تکامل ذهنی فراگیران این نهاد مهم را به حالت تعلیق درآورده است. امتزاج این ایده‌ی پوپولیستی با موازین و معیارهای قانونی- نظیر تعریف موقعیت مرد به عنوان نان‌آور بودن و تصدگری مالی خانواده – تحصیلات زنان را به یک امر تزئینی و بیفایده بدل کرده است تا جائیکه آشکارا در گفته‌های خود زنان هم فاکت‌های این واقعیت مخوف را می‌بینیم.( برای نمونه ادامه تحصیل در دنشگاه برای انباشت مزیت‌هایی ازدواجی)

با وجود این ذهنیت عمومی و القای آن به اولیای دانش آموزان ترک تحصیل دختران و افزایش تصاعدی آن به ویژه در مناطق روستایی امری محتمل است. این وضعیت را می‌توان نوعی بازگشت به وضعیت پیشینی توصیف کرد؛ وضعیتی راکد و و ساحتی بدون آنتروپی.یکی از عوامل بسیار مهم در ایجاد وضعیت آنتروپیک و پیش‌برنده، و وادار کردن سیستم به پذیرش عناصر جدید جهت تولید همسازی و نظم جدید، آموزش و پرورش می‌باشد. فلسفه‌ی روش و چگونگی دستیابی به حقیقت در قالب علوم تجربی و انسانی منجر به ایده‌های نوین در ذهنیت دختران در موقعیت‌های مدرسه‌ای می‌شود. این ایده‌های نو قابلیت تبدیل به ارزش‌های متعدد را دارند، ارزش‌‌های که محرک و انگیزه‌ی کنش می‌شوند. ارزش‌های نوین باید قابلیت به چالش کشیدن آگاهی مغشوش و کاذب موقعیت اجتماعی زنان را داشته باشد. دوری دختران از موقعیت‌های آموزشگاهی درگیر کردن آنها در نوعی از تجربه زیسته مادرانشان است. بنابراین جهان راکد زنانه‌ی سنتی همچون جزیزه‌ای در بازه جهان مدرن به حیات خود ادامه می‌دهد. دختران جوان امروز باید موقعیت اجتماعی خود را از دریچه‌ی مبلغین سنتگرایی بازیابی کنند. بنابراین خروج دختران از موقعیت‌های آموزشگاهی به معنای حقیقی آنتروپی‌زدایی از ساحت جهان زنانه است. دختران ترک تحصیل کرده در واقع قربانی وضعیت عمومی فکری و عینی (سخت‌افزاری) جامعه هستند.

ازدواج زودرس نتیجه و پیامد آنی ترک تحصیل دختران است. دخترانی که باید در موقعیت‌های آموزشگاهی مهارت‌هایی زندگی اجتماعی را فرا گرفته و بطور کامل جامعه‌پذیر و فرهنگ‌پذیر شده، به زودی تمام تلاش خودر را بکار گرفته تا همچون کالایی شیک خود را در معرض بازار دچار رکود شده ازدواج قرار دهند، بازاری که این روزها در حالت رقابت نابرابرانه قرار گرفته است. گاهی اوقات این دختران دچار موقعیتی متناقض‌نما شده و جریان کالایی شدن و نمایش خود را(که بیشتر در راستای ازدواج صورت می‌گیرد) به عنوان آزادگی خود و به چالش کشیدن نظام هنجارین تعبیر می‌کنند، در حالیکه کاملا اسیر وضعیت از پیش ساخته شده‌اند. اما در سوی مقابل آمارهای غیر رسمی نشان می‌دهد که بیشترین میزان طلاق در برخی شهرهای استان در فاصله سنی ۱۵ تا ۱۹ سال روی می‌دهد. دختران جوانی که هنوز قابلیت شناختی جایگیری خود در نقش های جدید- زن و شوهری پدری و مادری- ندارند، به زودی دچار دلزدگی نقش و جدایی می‌شوند.

ترک تحصیل دختران که در هر دو حالت اجباری و اختیاری به یک مسئله‌ی اجتماعی در استان بدل شده است، امیدورای به بهبود وضعیت زنان در آینده را به یأس بدل کرده است. داشتن قدرت تأثیرگذاری بر وضعیت موجود در راستای کسب دانش امکانپذیر است، از آنجاییکه دختران و زنان با توجه به خروج از موقعیت‌های آموزشگاهی و باور نداشتن به توانایی خود، همچنان در موقعیت‌های پیشینی خود گرفتار شده و توان دستیابی به جایگاه‌های برابر جنسیتی را ندارند. این دختران در برزگسالی هم در روزمرگی مرگ‌آور غوطه‌ور شده و کمتر توان حل مسئله و تقابل با وضعیت‌های چالش‌برانگیز را دارند. بدلیل عدم تعمیق مفاهیم علمی در ساخت شناختی دختران روند تفکر انتقادی در میان آنان به حالت تعلیق درآمده و در اغلب موارد اندیشیدن در باب مباحث فلسفی، اجتماعی و سیاسی فعالیتی مردانه تلقی می‌شود. تفکر انتقادی به معنای قـدرت تنظیـم کلیات( توانایی ایجاد یک چارچوب تحلیلی) پذیرفتن احتمالات نوین (پرهیزاز پیشداوری‌ها ) و توقف داوری ( تردید سالم ، پرهیزاز تعجیـل درقضاوت ).( مایـرز،۱۳۷۴ :۳۸ ) غیبت این عنصر مهم باعث نوعی انفعال سیاسی و حذف کنشگری سیاسی شده است. حضور زنان در نهادها و سازمان‌های مدنی به حداقل رسیده و حتی در نهادهای مدنی با محوریت زنان هم بیشتر مردان فعال هستند.

با فراگیری قدرت رسانه و استعمار زیست جهان اکثریت کنشگران بوسیله این تکنولوژی ارتباطی، مبحث سواد رسانه‌ای اهمیت ویژه‌ایی در مباحث جامعه‌شناختی پیدا کرده است. سواد رسانه‌ای مشمل بر داده‌هایی است که باعث می‌شود مخاطبان به شیوه خلاق و فعال با محصولات رسانه‌ای مواجه شده و قابلیت تمییز و تفسیر منحصر به فرد داشته باشند.تحصیلات مدرسه‌ای و آکادمیک دختران را مجهز به دانش لازم جهت تعامل با تولیدات رسانه‌ها و حضور فعال در فضاهای مجازی می‌کند. مشاهدات مردم‌نگارانه گویای آن است ساخت شناختی و عاطفی دختران بدلیل نداشتن تکنیک‌های تقابلی کاملاً تحت سلطه‌ی نظام رسانه‌ای در آمده است.

 

نتیجه‌گیری

ترک تحصیل دختران باعث هدرفت توان تغییر و بازتولید رکود نسبی جهان زنانه است. سواد و فراگیری علوم نوین و جامعه‌پذیری علمی باعث تسری ارزشهای نوین به جهان زنانه و برآشفتن نظم سنتی و پیشینی می‌شود. ارزش‌های منتج از نظام آموزشی منجر به ایجاد وضعیت آنتروپیک و به چالش کشیدن نظم مستقر می‌شود. واکنش جهان زنانه‌ی مسلط و تقلای برای دستیابی به نظم جدید به بهای جایگیری بخش از ارزشهای جدید امکان‌پذیر است. ترک تحصیل دختران باعث آنتروپی‌زدایی از ساحت تغییر جهان زنانه و به حاشیه راندن آنها در قالب‌های نوین می شود. تغییر جهان زنانه و تولید وضعیت برابرگرایانه نیازمند کسب سواد، دانش و اطلاعات و متد سیستماتیک دستیابی به حقیقت است. ترک تحصیل دختران مجال دستیابی به آگاهی حقیقی و تغییرات بنیادی را از نسل آینده زنان کورد سلب می‌کند.

 

چاپ شده در شماره ۸۹۳ دهم مرداد ۹۵  روزنامه سیروان و شماره ۹۱۲ روزنامه شهروند شانزدهم مرداد)

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

فرهنگ حاکم، فرهنگ محکوم / امین عزیزی

author

فرهنگ راه‌ مشترک زندگی و تعامل و کنش انسان است و از مجموعه‌ای از باورها، هنرها، ارزش‌ها، زندگی مادی، زبان، سنت‌ها و آیین‌ها، آموزش و آموختن، اخلاقیات، عادات، دین و آفرینش‌ها و هر آنچه انسان در جامعه‌ خویش فرامی‌گیرد، قوام‌یافته‌ است‌. هر قوم و ملتی فرهنگی متمایز از ملت و قوم دیگر دارد و آن از راه‌ آموزش به‌ نسل بعدی منتقل می‌شود.

ازآنجاکه‌ فرهنگ بازندگی انسان‌ها دارای درهم‌آمیختگی و پیچیدگی بسیار شگرف و سیالی است، مقوله‌های مرتبط با واژه‌ فرهنگ هرکدام بار و برآیند و پیامد ویژه‌ی خود را دارد. هویت فرهنگی، مبادله‌ فرهنگی، انتقال فرهنگی، تهاجم فرهنگی، ضربه‌ فرهنگی و … از گذشته‌ی بسیار دور تا امروز که‌ جهان به‌واسطه‌ انقلاب صنعتی، فن‌آوری و ارتباطات دستخوش دگرگونی‌های وسیع گشته‌ است، کارکردها و تأثیرات مثبت و منفی و گاها نامطلوب در حد اختلال اجتماعی داشته‌ است.

تحمیل ارزش‌های یک فرهنگ بر فرهنگ دیگر با استفاده‌ از قدرت

علاوه‌ بر مبادلات و انتقال و تعاملات سالم فرهنگی که‌ درگذشته‌ و حال از طریق تجارت، بازرگانی، جهانگردی، گردشگری، کوچ، پناهندگی، دیپلماسی و … در جریان بوده‌؛ جنگ و درگیری، اشغال سرزمینی، سلطه‌گری، امپراتوری، استعمار، حاکمیت‌های برتری‌طلب و… موجب ایجاد پدیده‌ای به‌ نام “فرهنگ حاکم و فرهنگ محکوم ” گردیده‌اند. البته‌ سیر تاریخی این پدیده‌ دارای پیچیدگی مختص به‌ خود بوده‌ و قصد این گفتار ورود به‌ این باب نمی‌باشد. بحث تهاجم فرهنگی نیز که قبلاً در مفهوم استعمار و سلطه سیاسی رخ‌داده است، به‌واسطه‌ تغییر ماهیت آن‌که‌ امروز به‌ مقوله‌ای کاملاً جهانی بدل گشته‌ و ارتباط مستقیم با تجارت بین‌المللی، توسعه صنعتی و رسانه‌، فنّاوری، توسعه‌یافتگی و عقب ماندن برخی جوامع دارد، تفاسیر و تعاریف جدیدی می‌طلبد.

اما درهرحال اگر یک نظام فرهنگی، ارزش‌های خود را با استفاده از قدرت بر نظام دیگری تحمیل کند، چون انتقال معانی میان نظام‌های فرهنگی بدون رضایت یکی از طرفین است، تهاجم فرهنگی صورت می‌گیرد. به‌عبارت‌دیگر، برخلاف مبادله‌ فرهنگی که در آن نظام‌ها؛ توسعه‌یافته و تغییرات را برمی‌تابند، در تهاجم فرهنگی با استفاده‌ از قدرت سیاسی – نظامی، ارزش‌های اصلی یک نظام مورد تهدید قرار می‌گیرد و به‌مرورزمان ضربات جبران‌ناپذیری به‌ نظام‌های ارزشی و فرهنگی جامعه‌ محکوم وارد می‌شود.

برخی نظام‌های خاورمیانه‌ای به‌ شیوه‌ی استعمار کهن، فرهنگ خود را ترویج می‌دهند

اگرچه‌ در دهه‌های اخیر، کشورهای جهان دچار تغییرات زیادی در نحوه‌ گردش سیستم سیاسی-فرهنگی گشته است، اما در خاورمیانه ما همچنان با سیستمهایی از حکمرانی مواجهیم که‌ مؤلفه‌های اولیه‌ و اساسی دنیای مدرن هنوز در آن‌ها نهادینه‌ نگشته‌ و از بسیاری جوانب بی‌شباهت به‌ شیوه‌ هژمونیک استعمار کهن نیست. پایداری سیستم‌هایی که‌ به‌ گردش قدرت و تمایزات فرهنگی- اجتماعی اعتقاد ندارند، ضمن آنکه‌ سبب بروز و تشدید اختلافات قومی، ملی، مذهبی، فرهنگی و … در جغرافیای وسیعی از جهان گشته‌ و به‌ تثبیت و گسترش پدیده‌ “فرهنگ حاکم – فرهنگ محکوم ” منجر گردیده است.

باوجودی که‌ مارکسیست‌ها پدیده‌ “فرهنگ حاکم – فرهنگ محکوم ” را فقط یک تز طبقاتی می‌دانند و به‌ پیچیدگی‌های آن در دنیای امروز توجه‌ نمی‌کنند، اما واقعیت حاکی از وجود نیروهای تمامیت‌خواه‌ در برخی کشورهاست که‌ از راه‌ به‌ حاشیه‌ راندن، تحقیر، تسلیم و حذف نمادهای فرهنگی اقوام و ملت‌های دیگر، در پی تحمیل خواست‌ها و تمایلات خود است. این نیروها زبان، هنر، موسیقی، مذهب، آداب و سنن، باورها و همه‌ ارزش‌ها و جوانب زندگی مادی و معنوی طرف مقابل را مورد تهدید و هجوم قرار می‌دهد و جایگزین‌های موردنظر خود را با استفاده‌ همه‌ امکانات قهریه‌، آموزشی، اداری، رسانه‌ای و… به‌عنوان فرهنگ حاکم و بالادست به‌ صاحبان فرهنگ‌های متمایز تحمیل می‌نماید.

افراد جامعه‌ “فرهنگ محکوم” دچار ازخودبیگانگی‌ و خودباختگی‌ می‌شوند

“فرهنگ حاکم ” پیش و بیش از هر چیز، زبان “فرهنگ محکوم ” را از رسمیت می‌اندازد و اجازه‌ ترویج و رشد و شکوفایی به‌ آن نمی‌دهد. زبان که‌ از پارامترهای اصلی و مهم شکوفایی فرهنگی هر ملتی است، گام‌به‌گام از سوی “فرهنگ حاکم ” به‌ حاشیه‌ رانده‌ می‌شود و زبان “فرهنگ حاکم ” از همه‌ امکانات ترویج و گسترش برخوردار می‌گردد. در پی این ضربه‌ سنگین زبانی به‌ “فرهنگ محکوم ” است که‌ سایر مؤلفه‌های فرهنگی دیگر مانند هنر، ادبیات کتبی و شفاهی، مذهب، تاریخ، آداب‌ورسوم، میراث فرهنگی و سایر کلیات فرهنگی و نیز جنبه‌های مادی زندگی همه‌ افراد جامعه‌ “فرهنگ محکوم ” زیر فشار خردکننده‌ قرار می‌گیرند.

بدیهی است برآیند این تغییرات وسیع فرهنگی، آفرینش انسان‌هایی ازخودبیگانه‌، خودباخته‌ و فاقد هویت اصیل و ثابت بوده‌ که‌ به‌آسانی به‌ هر استثمار و دون پایگی تن می‌دهند. سلب اداره‌ زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در منطقه‌ “فرهنگ محکوم ” و گسترش تبعیض و نابرابری و بحران‌های وسیع اجتماعی از پیامدهای قطعی اسلوب “فرهنگ حاکم – فرهنگ محکوم ” است. نمونه‌های ملموس این پدیده‌ را در زبان نوشتاری و کلامی مردم، مدیریت مراکز آموزشی واداری، اسامی افراد – جایگاه – اماکن و خیابان‌ها، اداره‌ اقتصادی و فعالیت‌های تجاری، بازرگانی، بی‌توجهی به‌ تاریخ، آثار باستانی، میراث فرهنگی، ترویج مراسم‌های رسمی “فرهنگ حاکم ” و جلوگیری از آئین‌های ملی، محلی و مذهبی، کنترل و تحت‌فشار قرار دادن نهادهای اجتماعی، هنری، ادبی و … در مناطق “فرهنگ محکوم ” می‌توان مشاهده‌ کرد.

چاپ در ماهنامه‌ چیا شماره‌ ۱۰

 

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

ته‌قینەوەکەی قامیشلۆ، سەرەتای قۆناخێکی نوێ / ناسێح باخیشی

author

گەرچی لە ساڵی ۲۰۱۱ بە دواوە،هێرشی تیرۆرستی زۆر کراوەتە سەر ڕۆژئاوای کوردستان و هەوڵی زۆر درا تا ئەم شۆڕشە سەرنەگرێ و ستاتۆیەکی سیاسی بۆ کورد لەم جۆگرافیایەدا پێک نەیەت.بەڵام بە خوێنی هەزاران کچ و کوڕ ، شۆڕش پێشکەوت و گەیشتە ئەم ئاستەی ئەمڕۆ.
ئەمڕۆ داعش لە منبج گەورەترین شکستی مێژوویی خۆی دوای کۆبانی تۆمار ئەکات. ئیدی بە لە دەستدانی منبج ،پێوەندی لە گەڵ ئەردۆغانی تیرۆریست کە بە خەلیفەی ئەم تاریک پەرەستانە هەژمار ئەکرێ ،بە تەواوی ئەپچڕێ .دوای منبج قۆناخی موسڵ و ڕەقە خێراتر تێپەڕ ئەبێ.داعش هەموو خاکەکەی لە دەست ئەدات و بەرەو ئینتحاری یەکجارەکی ئەڕوات.ستراتژی خۆی لە فراوان کڕدنی خاکی خلافەت ئەگۆڕێ بۆ هێرشی خۆ تەقاندنەوە لە ناوەندی شارە گەورەکان ،بە تایبەت لە ناوەندە سیاسیەکان وەک قامیشلۆ.
ڕاستە ئەمە سەرەتای کۆتایی هاتنی داعشە، بەڵام سەرەتای یەکگرتنەوەو و هاوپەیمانی و پیلانگێڕی تورکیا و سوریا و ئێرانیشە لە دژی کورد،بە تایبەت ڕۆژ ئاوای کوردستان.
داعشیان بە کار هێنا و تا دوایی کەڵکیان لێ وەرگرت ،بەڵام سەری نەگرت.لە ئێستە بە دواوە خۆیان ڕاستەوخۆ دەستێوەردان ئەکەن و یا هێزی نوێ دروست ئەکەن.سەیر کەن بۆ ئەوەی (جبهەالنصره) لە هێرشەکانی هاوپەیمانان بپارێزن و لە لیستی تیرۆر دەربهێنن.ناوەکەیان گۆڕی بۆ (جبهەالفتح و شام)
کەوایە دوای قۆناخی منبج گۆڕانکاری گەورە بەڕێوەیە. کورد لە سوریە ئەیەوێ هەنگاوی مێژووی بنێ و بە فەرمی سیستمەی فدراڵی جێ بەجێ بکات و کانتۆنی کۆبانی و عەفرین لێک بدات.لە هەمبەردا هێرشی گەورەش ئەکرێتە سەری و ئەبێ زۆر بە وریایی خۆی ئامادە بکات و ئەم هێرشانە پووچەڵ بکاتەوە.
من نازانم چارەنووسی ئۆپۆزسیونی سوریا لەم گێژاوە سیاسیەدا چییە،بەڵام دوای کودتا سناریۆکەی تورک و نزیک بوونەوەی ئەردۆغان لە بەشار ،پێناچی داهاتوویەکی باش چاوەڕێیان بکات.بۆیە بە پێی سیاسەتی ئەمری واقع، باکوری سوریا و ڕۆژئاوای کوردستان ، لە قۆناخی فیناڵدا ئەبنە ناوەندی یەکلا کردنەوەی ململانێ سیاسیەکانی ئەو وڵاتە.
لێرەدا ڕۆڵی ئامریکا و ڕوسیە زۆر گرنگە،ڕاستە ئامریکا هاوپەیمانی کورد نییە .بەڵام بەرژەوەندییەکانمان لێکمانی گرێ داوە و هەردوو لا پێویستمان بە یەکترە.کورد هەم دژی تیرۆری عەلەوی و ئیخوانییە و هەم دژی دیکتاتۆر و دەسەڵاتە کلاسیکەکانی ناوچەکەیە.ئامریکاش ڕاستەوخۆ دژی تیرۆری ئیسلامییە و هیج دڵخۆشی بەم سیستمە حوکمڕانیانەی سەدەی بیستەم نییە.حەز بە گۆڕانیان ئەکات .هەرچەندە بە پێی بەرژەوەندی و بە مێتۆدی تایبەتی خۆی.
لە هەل و مەرجێکی وەهادا کورد لە ئاستی ناوخۆدا، جگە نزیک بوونەوە لە یەک و جگە یەکڕیزی و یەکگرتن و پێکەوە کار کردن.هیچ بژاردەیەکی دیکەی لە بەردەست نییە.لە ئاستی ناوچەییدا ئەبێ پێوەندی ئابووری و سیاسی خۆی لە گەڵ تورکیا و ئێران سەر لەنوێ لە سەر بەرژەوەندی ستراتژی نەتەوەیی داڕێژێت.نابێ لە سەر حسابی هیچ پارچەیەک پێوەندییەکان دابڕێژرێت،وەکوو ئەوەی ئێستە.
لە ئاستی نێو نەتەوەیی و جیهانی ئەبێ پێوەندیمان لە گەڵ ڕۆژ ئاوا بە تایبەت ئامریکا بە هێز و بە هێزتر بکەین.بۆ ئەوەی ئەم قۆناخە دژوارە تێپەڕێنین و گرێی بدەین بە داهاتووەوە.

 

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

دیدار کمیته‌ مطالعات شهری با مدیر شبکه‌ بهداشت و درمان

author

به گزارش ” شاری مه ریوان ” دکتر هوشیار سایه میری در جلسه خود با کمیته مطالعات شهری گفت : در حالی که فصل کاری و عمرانی در حال پایان یافتن است و با شروع فصل بارش ها نمی توان امور عمرانی را اجرایی ساخت هنوز یک ریال از اعتبارات هتلینگ سال جاری جذب نشده است .
سایه میری یادآور شد : ۱۵ اسفند سال گذشته جهت تعمیر مراکز بهداشتی شهرستان اعتبارات ما محقق شد و باید ظرف مدت ۱۵ روز یا کار را به پایان می رساندیم و یا اعتبارات برگشت می خورد ، اما به یاری خدا و تلاش کلیه عوامل توانستیم از راهکارهای قانونی استفاده کنیم و اکنون مراکز بهداشتی همه روستاهای شهرستان دارای بستر فیزیکی مناسبی می باشند.
وی با تاکید بر نوسازی فضای فیزیکی مراکز درمانی و بهداشتی به عنوان زیر ساخت ، افزود : همه تلاش بنده در این دو سال معطوف به این بخش بوده و شکر خدا توانستیم بستر فیزیکی بیمارستان ها و بیشتر مراکز درمانی را مهیا و نوسازی کنیم به صورتی که بیمارستان فجر مریوان در سال گذشته رتبه اول هتلینگ کشور را کسب کرد.
سایه میری افزود : طی ۱۰ سال گذشته ۵۰۰ میلیون تومان بودجه جهت نوسازی این مراکز اختصاص نیافته بود اما طی یک سال و نیم اخیر بیش ۱۰ برابر این رقم جهت هتلینگ این مراکز جذب شده است .
مدیر شبکه بهداشت و درمان مریوان همچنین به مباحث کمبود تخت ، کمبود نیروی انسانی ، جذب متخصص و تلاش جهت جذب پزشکی قانونی پرداخت و در این خصوص مواردی را مطرح و تشریح نمود.
اعضای کمیته مطالعات شهری نیز در آغاز جلسه خود با مدیر شبکه بهداشت و درمان مریوان سعی در یادآوری نقاط ضعف و ایراد سوالات و شبهات خود شدند.
اعضای این کمیته بر ارائه خدمات بهتر در مراکز آزمایشگاهی شهرستان ، نظارت بهداشتی بر دست فروشان و خوراکی های سیار ، مقابله با رواج قلیان در اماکن تفریحی و پارک ها ، رابطه با آموزش و پرورش جهت فرهنگ سازی ، آموزش و همچنین نظارت بر وضعیت بهداشتی مدارس ، نظارت بیشتر بر کار مطب های شخصی و نحوه ویزیت متخصصان ، تاکید بیشتر این نهاد بر آموزش های همگانی و اهمیت دادن به بستر فیزیکی و زیباسازی محوطه و اماکن بهداشتی و درمانی تاکید داشتند.
گفتنی است که کمیته مطالعات شهری صبح چهارشنبه ۶ مرداد ماه سالجاری با مدیر شبکه بهداشت و درمان نشستی چند ساعته داشتند و بسیاری از موارد لازم ایراد و پاسخ گفته شد.

سایت شاری مه‌ریوان : http://www.sharimarivIMG_20160728_145212an.ir

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت

دوچرخه‌سواری ممنوع * دوچرخه‌سواری ممنوع

author

اعلام حمایت مشترک انجمن‌ها و تشکل‌های شهرستان مریوان از دوچرخه‌سواری زنان

ماه‌های گذشته، خیابان‌های شهر مریوان و مسیر زیبای تالاب زریبار شاهد حضور پرشور جوانان دوچرخه‌سوار بود که از حامیان اصلی طرح کشوری سه‌شنبه‌های بدون خودرو به شمار می‌آمدند. حذف خودروهای تک‌سرنشین و جایگزینی آن با دوچرخه هرروز بیشتر شده و می‌رفت که حرکتی فرهنگی و اجتماعی درخور با شهرنشینی مدرن شکل بگیرد. این حرکت فرهنگی و اجتماعی با استقبال و حمایت عموم مردم به‌ویژه جوانان مواجه‌ شده‌ و زن و مرد به‌عنوان فعالیتی مدنی و همگانی، در راه اعتلای فرهنگی مردم و خانواده‌ها به این وادی اضافه می‌شدند. بدیهی است که‌ استفاده‌ از دوچرخه‌ از سوی اقشار مختلف جامعه، نقش مهمی در نهادینه‌ کردن فرهنگ دوچرخه‌سواری در جامعه‌ دارد. این فعالیت پسندیده‌ تأثیر زیادی در سلامتی، حفظ محیط‌زیست و هوای پاک، کاهش ترافیک شهری، تلطیف فضای اجتماعی، کاهش خشونت و افزایش نشاط اجتماعی دارد. بی‌شک دوچرخه‌سواری در قالب ورزش‌های همگانی نیز می‌تواند قرارگرفته و نقش مهمی را در آفریدن نشاط اجتماعی بازی کند که‌ نیازمند حضور گسترده‌ و حمایت نهادهای مردمی است و باید نهادهای خدماتی و ورزشی برنامه‌ریزی‌های شایسته‌ای برای افزایش استفاده عمومی داشته باشند.

اما در هفته‌ اخیر در شهر مریوان، نیروهای امنیتی و انتظامی با فعالان دوچرخه‌سوار برخورد نامناسبی داشته‌ و ضمن ایجاد اختلال درحرکت دوچرخه‌سواران، متأسفانه‌ مانع حضور زنان در این فعالیت فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شدند که منجر به بازداشت برخی از جوانان و توقیف دوچرخه‌هایشان شده و ضمن گرفتن تعهد، خواستار توقف فعالیت دوچرخه‌سواری برای زنان شدند. این عمل نیروهای امنیتی و انتظامی موجب به‌ وجود آمدن فضای رعب و ترس در جامعه به‌ویژه میان جوانان دوچرخه‌سوار و خانواده‌هایشان در سطح شهر شده‌ است.

ما انجمن‌ها، کانون‌های فرهنگی- اجتماعی و زیست‌محیطی شهرستان مر‌یوان ضمن حمایت از دوچرخه‌سواری عمومی، اعم از زن و مرد، آن را فعالیتی ورزشی، فرهنگی و اجتماعی شایسته‌ای دانسته‌ و حرکت آنان را در راستای گسترش ورزش همگانی و اعتلای فرهنگ دوچرخه‌سواری در جامعه‌ قلمداد می‌کنیم. همچنین ضمن مخالفت با عمل نیروهای امنیتی و انتظامی در ممانعت از حضور زنان، توقیف جوانان و دوچرخه‌ها، خواستار برخوردی فرهنگی و سنجیده‌تر در راستای آرامش بیشتر جوانان در این قبیل فعالیت‌ها می‌باشیم. همچنین خواستار حمایت مردم، نماینده مجلس، نهادهای ورزشی و مدنی ازجمله‌، شهرداری، شورای اسلامی شهر، پلیس و اداره‌ ورزش و جوانان از فعالیت ورزشی و فرهنگی دوچرخه‌سواری روز بدون خودرو هستیم.

انجمن­ها و تشکل­های شهرستان مریوان:

*انجمن سبز چیا    *کانون رۆنان     *کانون فرهنگی-هنری ڤه‌ژین   *انجمن فرهنگی-ادبی مریوان *انجمن فرهنگی- ادبی نێ

سه‌رچاوه‌ ناوه ندی فه رهه نگی زانستی رۆنان

درێژه‌ی بابه‌ت