رێفراندن!

مالا مه‌

 

د.شه‌عبان مزوری ٢٠١٧\٠٦\١٤

شوینا چاره‌سه‌ریا گرفتاریێن هه‌ین، ده‌ستهه‌لاتا بریارده‌ر ل هه‌رێما كوردستاناعیراقێ به‌رده‌وام لسه‌ر چێكرنا گرفتاریێن تازه‌ كار دكه‌ت. هه‌رده‌م هه‌بونا ئالۆزیا ل هه‌رێمێن توته‌لیتار بویه‌ ئه‌گه‌را چاڤنقاندنا خه‌لكێ ل سه‌ر تالانیێ، گه‌نده‌لیێ، بێدادپه‌روه‌یێ، ژكارخستنا داموده‌زگه‌هێن میری و كومكرنا هه‌می ده‌ستهه‌لات و بریارا لجه‌م تاكه‌ كه‌سه‌كی لژێر دروشمێ رێبه‌رێ بێ به‌ڤل ژ هه‌می ره‌وشه‌كێ ئاگاهداره‌ و ژ ده‌رزیكێ هه‌یا كراسێ بیكێ به‌رسڤ و چاره‌سه‌ریا هه‌ی لێ ده‌م نه‌هاتیه‌.، دڤێت لپێشی ئه‌م یه‌كه‌تیا خوه‌ موكم بكه‌ین، رێ نه‌ده‌ین نه‌یارا ره‌وشا مه‌ بشێلینن ( هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م هه‌می دزانین ژ ره‌وشا ده‌ستهه‌لاتداریا توته‌لیتار تاریتر نینه‌) نه‌حه‌ز و ئه‌زمان درێژێن ناڤخوه‌ بنبر بكین و پشتی ره‌وش ئارام بو، رێبه‌رێ بێ به‌ڤل دێ دارێ موسای راكه‌ت و بشه‌ڤ و رۆژه‌كا كه‌ته‌ به‌هه‌شتا فرده‌وس.

رێفێرندوم چیه‌؟

رێفێرندوم بكورتی تێ رامانا ڤه‌گوهاستنا هنده‌ك بریارا راسته‌وخوه‌ بو گه‌ل. وه‌ك بومه‌ زانایه‌ وه‌لاتێن دیموكرات و سیمی دیموكرات پرانیا بریارا ژ لایێ په‌رله‌مانی تێن دان، ده‌ستهه‌لاتابریارده‌ر لسه‌ر پرسێن چاره‌نوساز هه‌رده‌م دخوازیت گه‌ل راسته‌وخوه‌ به‌شداربیت دبریارێ دا. رێفێرندوم دوو جوره‌ هه‌نه‌، یه‌ك ژوان راوێژكاریه‌ و یه‌ك ژوان بریارده‌ره‌ (plebiscit). لێ ئه‌گه‌ر ئه‌م چاڤكێشانه‌كێ بكه‌ین بسه‌ر هه‌می رێفێرندومێن هاتین ئه‌نجامدان ڤان ٥٠ سالێن داوی دێ بینین هه‌می شێوێ بریارده‌ر بوینه‌. ئه‌و پرسێن دبه‌نه‌ پێش گه‌ل بو ده‌نگدان و یه‌كلاكرنێ، سه‌رئه‌نجاما وان بریاره‌ دڤێت ئه‌و كه‌سێن داخوازا ڤێ چه‌ندێ كری ده‌ملده‌ست كار بكه‌ن دا جێبه‌جێكه‌ن.

رێفێرندوما ل بشور بریارده‌ره‌ یان راوێژكاریه‌؟

بمن تێگه‌هشتنه‌ك ته‌ندوروست بو رێفێرندومێ ل باشورێ وه‌لات نینه‌. سه‌روكێ پارتی دیموكراتی كوردستان كو داخوازكه‌رێ ڤێ چه‌ندێ یه‌ دڤان سالێن داویداهه‌یا ئه‌ڤرۆ ب زه‌لالی نه‌گوتیه‌ كانێ ئه‌ڤ رێفێرندومه‌ مه‌به‌ست پێ چیه‌. ئایا راوێژكاریه‌ یانژی بریارده‌ره‌. ئه‌گه‌ر راوێژكاریه‌ كویژان سازیا میری دێ بریارێ لسه‌ر ده‌ت و چه‌وانیا سه‌ره‌ده‌ریێ لگه‌ل ئه‌نجامێ كه‌ت. ئه‌گه‌ر رێفێرندوم بریارده‌ربیت دڤێت به‌ری ده‌نگدان بێته‌ ئه‌نجام دان بو هه‌می تاكه‌ كه‌سی زه‌لال بیت دو پرس.
یه‌كه‌مین ئه‌گه‌ر سه‌رئه‌نجام ئه‌رێنی بون، پروسێسا راگه‌هاندنا سه‌رخوه‌بونێ بچه‌ند ده‌م پشتی رێفێرندومێ دێهێته‌ راگه‌هاندن و تا سه‌رخوه‌بونا ته‌مام چه‌ند ده‌م پێویسته‌. چونكی نابیت وه‌ك مادێ ٥٨ و ١٤٠ بیت كو پرانیا مه‌ دزانیت بویه‌ پێكه‌نینه‌ك دناڤ گه‌لدا.
دووه‌مین ئه‌گه‌ر سه‌رئه‌نجام بنه‌رێنی بون پشتی چه‌ند ماوه‌ی هه‌رێمێ ماف هه‌یه‌ داخوازا رێفێرندومه‌ك دن بكه‌ت.

هه‌ركه‌س ئاوازێ رێفێرندومێ لگۆر دلێ خوه‌ دژه‌نیت

زۆر جارا هه‌لسوكه‌وتا خه‌لكێ مه‌ و ده‌ستهه‌لاتداریا هه‌رێمێ حوسه‌ینیا ل عاشورایێ تینه‌ به‌رچاڤ، ده‌ما ئیمام بده‌سته‌ك ئارام لسینگێ خوه‌ دده‌ت و ئه‌ندامێن خێزانا وی كه‌س به‌شدار نابیت، لێ هه‌مبه‌ر هندێ خه‌لكێ ساویلكه‌ هه‌ركه‌س لگۆر پلا ساویلكیا خوه‌ شه‌مشیرا، زینجیرا یانژی بهه‌ردو ده‌ستا و بهه‌می شیانا خوه‌ ل خوه‌ دده‌.
ده‌ما ته‌ماشه‌ی تورێن كۆمه‌لایه‌تی دكه‌ین پرانیا گه‌لێ مه‌ لباشوره‌ كوردستانهێ خوه‌ خه‌ملاندینه‌ ب دروشمێ به‌لێ بو سه‌رخوه‌بونا كوردستانێ لڤێره‌ ده‌ردكه‌ڤه‌ كو خه‌لكێ مه‌ موخابن دسه‌رده‌ما ته‌كنولوژی لهه‌می ده‌ڤه‌رێن وه‌لات كێم یان زۆر به‌لاڤبویه‌ نوزانه‌ كو ئه‌گه‌ر راست ژی بیت رێفێرندوم بو چارێكه‌ك ژ كوردستانێ یه نه‌ك بو هه‌می كوردستانێ یه‌‌. ل تورێن كومه‌لایه‌تی پر كرێتیا بهه‌ڤدو دكه‌ن و موخابن نوزانن بوچی، به‌شه‌ك ژ خه‌لكێ خاین دكه‌ن، به‌شه‌ك دبێژن یێ نه‌بمه‌را نه‌یاره‌ و نه‌كورده‌، به‌روكێن شه‌رێ هه‌رێ گه‌رم دناڤ شه‌لاندی، ریس، پێخواس و برسیا، بكورتی دناڤا كه‌سێن كۆله‌دایه‌. چاڤكور، بێ مه‌ژی لبن زۆرنا ده‌ستهه‌لاتێ سه‌مایێ دكه‌ن، بێی كو ژخوه‌ بپرسن ده‌ستهه‌لادار چدكه‌ن.
پرانیا كه‌سێن بریارده‌ر دبێژن رێفێرندوم نه‌ژبو سه‌رخوه‌بونێ یه‌، جهێ سه‌رسورمانێ یه‌ كه‌سێن كۆله‌ ژخوه‌ ناپرسن ژبو چی ڤێ شه‌ره‌ ده‌ڤێ و نڤیسینێ دكه‌ن. سه‌روكێ ده‌سته‌یا رێفێرندومێ دبێژیت ئه‌ڤه‌ نه‌بو سه‌رخوه‌بونێ یه‌، به‌رده‌ڤكێ حوكمه‌تێ دبێژیت ئه‌ڤه‌ وه‌ك كارته‌ك فشارێیه‌ لسه‌ر به‌غداد. باشه‌ گه‌لو پرانیا كه‌سێن ده‌ستهه‌لاتدار خوه‌دی فه‌یسبوك و تویته‌رن بكێماسی و هنده‌كا ئه‌كاونتێن هه‌ین لهه‌می تورێن كۆمه‌لایه‌تی لێ من كه‌س نه‌دیتیه‌ وه‌ك هنده‌ك كۆلا پورترێتێ خوه‌ بگوهوریت و لسه‌ر دانیت به‌لێ بو سه‌رخوه‌بونا كورستانێ وه‌ك هنده‌ك كۆلا دانای.

پشتی رێفێرندومێ چده‌ستهه‌لات دێ مه‌هه‌بیت و دێ چناڤ لهه‌رێمێ كه‌ین
لگۆر چاڤدێریا من بو هه‌لگرێن بیروكا ڤێ رێفێرندومێ یه‌ك تشت زه‌لال نینه‌. بهێلن ئه‌م بێژین جامێرا دێ سه‌رخوه‌بونێ راگه‌هینن. لێره‌ پرسه‌ك دن ده‌ردكه‌ڤیت، دێ مه‌ چ ره‌نگێ سیسته‌مێ هه‌بیت، پادشایێ، كوماری، په‌رله‌مانی، میرنشینی. باشه‌ ناڤێ وه‌لاتی دێ چبیت. بدیتنا من هه‌ر ناڤه‌ك دبیت دوروست بیت لێ ناڤێ كوردستان بته‌نێ نابیت لسه‌ر هه‌بیت، ناڤێ هه‌رێ گونجیای باشورێ كوردستان. ده‌ما مله‌ته‌ك دچه‌ رێفێرندومێ دڤێت ئه‌ڤ پرسێن سه‌ره‌كی هه‌می زه‌لال بن.

رێفێرندوم ده‌نگدانا داویه ئه‌گه‌ر سه‌روكێ په‌رله‌مانی نه‌هێت تروركرن.

دده‌مه‌كیدا په‌رله‌مان هاتیه‌ گرتن و بو سه‌روكێ په‌رله‌مانی نینه‌ بێته‌ پایته‌ختێ ده‌ستهه‌لاتێ و بێ ئاماده‌بونا سه‌روكێ په‌رله‌مانی بهیچ ره‌نگه‌كه‌ك په‌رله‌مان نكاریت كارابیت. ما ئه‌ڤه‌ هه‌می نایێ رامانا هندێ كو كه‌سێن دبێژن بێ په‌رله‌مان رێفێرندوم تێكرن مه‌به‌ستا وان ئێدی لژێر ڤێ ده‌ستهه‌لاتێ هه‌لبژارتن چده‌ما نایێن ئه‌نجام دان.
بباوه‌ریا من باشترین چاره‌سه‌ری كو دڤێت ئه‌م هه‌می كوده‌نگ بین لسه‌ر كوشتنا سه‌روكێ په‌رله‌مانیه‌ بكاره‌ك ته‌رورستی، هه‌ری زۆر چه‌ند روژا دێ هنده‌ك شێل و بێل، ئه‌زمان درێژی هێنه‌ كرن پاشان هه‌ركه‌س دێ ڤه‌گه‌ریت سه‌ر كۆله‌تیا خوه‌. سه‌روكێ په‌رله‌مانی وه‌ك گه‌له‌ك كه‌سێن بترورێ هاتین ژناڤبرن هنده‌ك جاران دێ بیره‌وه‌ریا ویژی كه‌ین و دێبێژین موخابن به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ نه‌دزانی و ئه‌‌زمانێ وی بو ئه‌گه‌را ژناڤ برنا وی. وێ ده‌مێ یاسایی یه‌ جێگر ببیت سه‌روك و به‌لكی هه‌لبژارتن بێن كرن.
لدوماهیكێ من دڤێت راشكاوانه‌ بێژم ئه‌ڤه‌ رێ فراندنه‌. دڤێت بوها بو تشته‌كی نه‌مینیت، هه‌ر تشت دڤێت ژناڤه‌رۆكا خوه‌ بێت ڤالاكرن. په‌رله‌مانی بوها نه‌ما له‌وما ئێدی خه‌لك راهات هه‌بون و نه‌بونا وی یه‌كه‌، هه‌لبژارتن نه‌گرنگه‌ چونكی دێ هه‌ر ئه‌وبیت یا ده‌ستهه‌لادارێن بریاده‌ر دبێژن، نه‌ مه‌ یار هه‌نه‌ و نه‌ژی نه‌یار، دهه‌مان ده‌مێدا جیهان هه‌مو یاره‌ و نه‌یاره‌. هه‌می هه‌ول و كوشش تێن كرن وه‌ك گه‌له‌ك جاران بكوردی و كورتی گوتین دا سه‌رێن رێیا لمه‌ به‌رزه‌كه‌ن؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

ئالا و كه‌ركوك

مالا مه‌

 

د.شه‌عبان مزوری

ئۆبو فنله‌ندا ١٥-٤-٢٠١٧
بلندكرنا ئالا هه‌رێما كوردستانا عیراقێ لكه‌ركوك بو من گه‌له‌ك پرسا دوروست دكه‌ت. بوچی پشتی ١٤ سال بورین ژ نه‌مانا ده‌ستهه‌لاتداریا عه‌ره‌بێن سوننی ل عیراقێ تازه‌ ئالا هاته‌ بلند كرن؟ كێ بریارا بلندكرنا ئالای دا و گه‌لو هنده‌ك تشتێن ڤه‌شارتی هه‌نه‌ ل پشت په‌ردێ؟ ئه‌رێ هیچ پێویستی یه‌ك هه‌بو كو بڤێ ده‌نگڤه‌دانێ وه‌ك سه‌ركه‌فتنه‌ك لسه‌ر لایه‌نه‌كیدا ئالا هاتبا بلندكرن؟
ته‌نها كه‌سێن رێگر بوینه‌ لسه‌ر هه‌بون و بلند كرنا ئالا هه‌رێما كوردستانا عیراقێ ئه‌ون ئه‌وێن ئه‌ڤرو خوه ‌بخوه‌دیێن ئالایێ ناسدكه‌ن و بوینه‌ ئالا په‌رست، ژبو خه‌لك چاڤێ خوه‌ بگریت ژ تالانیا وان بو وه‌لاتی. شه‌رێ داعش گه‌له‌ك نه‌مایه‌ و پرانی ئه‌گه‌ر نه‌ هه‌می ئاخا باشورێ كوردستانێ هاتیه‌ رزگاركرن. ئێدی ده‌ستهه‌لاتدارێن هه‌رێمێ دزانن خه‌لك دێ ده‌ست بلێپرسینێ كه‌ت، ژبو ئه‌ڤ كارێ لێپرسینێ سه‌رنه‌گریت دڤێت هنده‌ك گرفتاریێن دن دوروست كه‌ن، نه‌گرنگه‌ گرێفتاری چیه‌، نه‌ گرنگه‌ لگه‌ل كێیه‌، نه‌گرنگه‌ ژبو چیه‌ و نه‌ گرنگه‌ بوچی ئه‌ڤرو نه‌ دوهی. یا ژهه‌میێ گرنگتر ئه‌وه‌ دڤێت ئه‌م بێ گرفتاری و نه‌یار نه‌بین، دڤێت خه‌لكێ مه‌ هه‌رده‌م مژول به‌ و ڤێ ده‌ستهه‌لاتێ نه‌یاره‌ك دوروستكری هه‌بیت خه‌لكێ خوه‌ پێبترسینیت و په‌رله‌مان جاره‌ك دن نه‌رونیت، حوكمه‌ت و سه‌روك نه‌یێن گوهارتن، تالان و شه‌لاندن به‌رده‌وامبیت.
ل نیڤا دووێ ژ سالێن هه‌شتیا سه‌دسالا ده‌رباسبوی و ببه‌ره‌كه‌تا كومارا ئیسلامیا ئیرانێ لژێر كوركێ خومه‌ینی به‌رێ كوردستانی ل باشورێ كوردستانێ پێك هات، هه‌رچه‌نده‌ وێ ده‌مێ ئه‌ز بخوه‌ لكوردستانێ نه‌بوم لێ گه‌له‌ك جاران پرسا نه‌بونا ئالایه‌كێ ژبو به‌ره‌ی كوردستانی مه‌ وه‌ك خوه‌نده‌ڤانێن باشورێ كوردستانێ گه‌نگه‌شه‌ دكر. ژبو مێژویێ بوچونا من هه‌ر لده‌ما ده‌رچونا بریارا ئه‌ز شاش نه‌بم ژماره‌ ٦٨٨ ل ٥ نیسانا ١٩٩١ كو تایبه‌ت بقه‌ده‌غه‌كرنا فرینا هه‌می جورێن فروكا لبه‌شه‌ك باكور و باشورێ عیراقێ دلێ من دخواست به‌ره‌ی كوردستانی ئالایه‌ك بو خوه‌ دانیت ژبو كوردستانیێن باشور هه‌می لژێر سیبه‌را وی ئالای یه‌كبن.
پشتی یه‌كه‌مین هه‌لبژارتنێن په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ لگولانا ١٩٩٢پرانیا دوست و نه‌حه‌زێن كوردا هزردكر كو دێ ڤی په‌رله‌مانی ئالایه‌ك هه‌بیت، لێ وه‌ك د. محمود عوسمان دبێژیت ل دیداره‌ك خوه‌دا لگه‌ل مه‌دتیڤی ( په‌ده‌كێ ئالا عیراقێ دانا سه‌ربانێ په‌رله‌مانی و یه‌نه‌كێ خوه‌ بێده‌نگ كر ). دیسان بسالان خه‌لكێ دگوت نابیت په‌رله‌مانه‌ك هه‌بیت بێ ئالابیت، بلا به‌شه‌ك بیت ژ عیراقێ و بلا ئالا عیراقێ ژی هه‌بیت لسه‌ر په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ. ل دوماهیا سالا ١٩٩٣ پشتی نێزیك ١٠ سالا ل مشه‌ختیێ ئه‌ز ڤه‌گه‌رام كوردستانێ و لوێ ده‌مێ من بو گه‌له‌ك هه‌ڤالا ژ كادر و سه‌ركردێن په‌ده‌كێ و یه‌نه‌كێ ئه‌وێن من دیتین پێشنیاركر كو د رێڤه‌چونه‌ك ئاشتیانه‌ خه‌لكێ باشورێ كوردستانێ هه‌ركه‌س ژ سنورێ خوه‌ د روژه‌ك ده‌ستنیشانكری دا و بئاگاهداریا نه‌ته‌وێن یه‌كگرتی به‌ره‌ف سنورێن راسته‌قینه‌یێن باشورێ كوردستانێ بچن. وه‌ك هزر ژ لایێ پرانیا وان كه‌سێن من گه‌نگه‌شه‌ لگه‌ل دكر یا دوروست بو، لێ پرانیا وان دگوت : ئه‌ڤا مه‌هه‌ی نوكه‌ به‌سه‌، ماكێ باوه‌ر دكر به‌ریا ٣ سالا دێ مه‌ ئه‌ڤه‌ژی هه‌بیت. به‌شه‌ك دن دگوت : ئه‌م نوزانین دێ چه‌وا رێڤه‌به‌ریا ئه‌ڤا هه‌ی كه‌ین دا بچین هنده‌ك به‌لێن دی لخوه‌ زێده‌كه‌ین.
ده‌رفه‌ته‌ك دن زێرین ژ بو ده‌ستهه‌لاتدارێن هه‌رێمێ هات پێش پشتی ٩ نیسانا ٢٠٠٣ ده‌ما رژێما سه‌ددام حوسه‌ین نه‌مای و عیراق بگشتی پر لاواز بو، وێ ده‌مێ گه‌له‌ك ژ وه‌لاتپه‌روه‌رێن مه‌ دگوت دڤێت ئالا هه‌رێما كوردستانێ لسه‌ر هه‌می ئاخا باشور بێته‌ به‌رز كرن و پاشی پرسا پاشه‌روژا عوراقێ بێت كرن. لێ موخابن شوینا هندێ ده‌ستهه‌لاتدارێن باشورێ كوردستانێ مژولی نه‌زیك كرنا لایه‌نێن عه‌ره‌بی بون. ده‌ما كار لسه‌ر یاسایێن رێڤه‌به‌ریا بریمه‌ر دهاتكرن، گه‌له‌ك كه‌سان هوشداری دان بتایبه‌تی جه‌لال تاله‌بانی و مه‌سعود بارزانی كو دڤێت هه‌می تشته‌ك بێت چاره‌سه‌ركرن به‌ری هه‌ربه‌شداریه‌كا كوردا د عیراقا نویدا. دانانا مادێ ٥٨ یێ رێڤه‌به‌ریا بریمه‌ر و لپشت دا بویه‌ مادێ ١٤٠ ژ ده‌ستورێ عیراقێ ئه‌ز بخوه‌ وه‌ك خیانه‌ت بو ڤێ ده‌ستهه‌لاتداریێ بناڤ دكه‌م چونكی هه‌ما بێژه‌ ٤٠% ژ ئاخا باشورێ كوردستانێ خسته‌ بن گومانێ. شوینا ده‌ستهه‌لاتداریا باشور بێژیت به‌غداد دڤێت هون نه‌كوردستانیه‌تا ڤان هه‌رێما بسه‌لمینن و هه‌یا وێ روژێ دێ لبن ده‌ستهه‌لاتداریا هه‌رێمێ بن، گوتن ئه‌م دێ كوردستانیه‌تیا وان هه‌رێما سه‌لمینن و هه‌یا وێ روژێ بلا لبن ده‌ستهه‌لاتداریا به‌غداد بیت، له‌وما ئهو‌به‌لا مادێ ١٤٠ بو مه‌ دوروست كو نه‌واسایه‌ وه‌كی پرانیا كورد تێگه‌هاندینه‌، به‌لكو مادێ ١٤٠ هه‌مو عیراقێ دگریت. ٣١-١٢-٢٠٠٧ وه‌ك واده‌ك داوی دانابون ژبو جێبه‌جێكرنا ڤی ماده‌ی. هه‌ر ژ روژا گه‌نگه‌شه‌ لسه‌ر ده‌ستوری مه‌ دگوت باشه‌ ئه‌گه‌ر بێت و دوادا خوه‌دا جێبه‌جێ نه‌بیت مادێ ١٤٠ ئه‌لته‌رناتیڤ چیه‌؟ له‌وما پێشنیارا مه‌ ئه‌وبو ( ئه‌و هه‌رێمێن به‌غداد و حوكمه‌تا هه‌رێمێ لسه‌ر هه‌ڤنه‌كرین كو دبنه‌ به‌شه‌ك ژ مادا ١٤٠ ئه‌گه‌ر دده‌ما خوه‌دا جێبه‌جێ نه‌بو، دڤێت ئه‌و هه‌رێم بێكێشه‌ و ئاسته‌نگی ببنه‌ به‌شه‌ك ژ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ ). لێ بو ده‌ستهه‌لاتدارێن باشور ئه‌ڤه‌هه‌می نه‌گرنگ بو. بلا ئه‌م هه‌می پیچه‌ك پاشڤه‌گه‌رین و بینین بیرا خوه‌ كا چه‌ند جارا ڤێ ده‌ستهه‌لات داریێ خه‌لكێ باشور به‌ردایه‌ سه‌ر جادا و جه‌ژن و سه‌ما گێراندینه ژبو مادێ ١٤٠ جێبه‌جێبویه‌؟ هه‌می ژی وه‌ك مه‌ دزانی دره‌وبون كو هه‌یا ئه‌ڤرو به‌رده‌وامن.‌

ئالا
ئه‌ڤا لسه‌ری لبه‌شه‌كی راسته‌وخوه‌ گرێدایه‌ بپرسا ده‌ڤه‌رێن ماین ژ باشور و به‌شه‌ك ژبو هندێ داكه‌سانه‌ك كوردایه‌تیێ بمه‌ نه‌فروشن و بێژن ئه‌م دژی ئالاینه‌، ته‌نها كه‌سێن رێگر بوینه‌ لسه‌ر هه‌بون و بلند كرنا ئالا هه‌رێما كوردستانا عیراقێ ئه‌ون ئه‌وێن ئه‌ڤرو خوه ‌بخوه‌دیێن ئالایێ ناسدكه‌ن و بوینه‌ ئالا په‌رست، ژبو خه‌لك چاڤێ خوه‌ بگریت ژ تالانیا وان بو وه‌لاتی. ده‌ما من ئالا دهه‌لاویست ب په‌نجه‌را مالا خوه‌ڤه‌ لجهێ په‌ردێ هه‌ر ژ تاجیكستان، بیلوروسیا هه‌یا سوێد، خه‌لكه‌ك هه‌بو ژ ترسا نه‌دوێرا لسه‌ر مێزا خوه‌ دژورڤه‌ دانیت. د هه‌مان ده‌مدا ده‌ستهه‌لاتدارێن باشورێ كوردستانێ زونا زه‌ر ئه‌ڤ ئالایه‌ دوماهیا سالا ٢٠٠٢ هه‌لدایه‌. ل سه‌رێ پایزا ٢٠٠٢ نێچیرڤان بارزانی وه‌ك سه‌روكێ حوكمه‌تا زونا زه‌ر سه‌ره‌دانا سوێدكر و ل خواند‌نگه‌ها ئۆسێ گیمناسیوم لستوكهۆلم كوره‌ك بو ره‌ڤه‌ندا كورد دانا، خه‌لكێ گه‌له‌ك پرسكرن، پرس هه‌می نڤیسكیبون. من یه‌ك پرسكر و هه‌مان پرس خه‌لكه‌ك دنژی كربو. پرسا من ئه‌ڤه بو ( بوچی هوكمه‌تا زونا زه‌ر چ ئالا نینن؟ به‌رسیڤا نێچیرڤان بارزانی : ئه‌م هه‌یا ئه‌ڤرو نابینین كو بشێین ئالایه‌كێ بپارێزین له‌وما مه‌ نینه‌، هه‌رده‌ما مه‌زانی ئه‌م دێشێین ئالایێ پارێزین وێ ده‌مێ دێ به‌رزكه‌ین ).

كه‌ركوك
ئه‌ڤا ڤێ دوماهیێ لكه‌ركوك هاتیه‌ ئه‌نجامدان نه‌ نیشانا كورد په‌روه‌ریا نه‌جمه‌ددین كه‌ریمه‌، نیشانا نه‌فامبونا مه‌یه‌. پرسا كه‌ركوكێ و هه‌می ده‌ڤه‌رێن مایی ژ شه‌نگال هه‌یا به‌دره‌و جه‌سسام ئه‌گه‌ر مه‌ بڤێت یه‌كلایانه‌ چاره‌سه‌ركین ئه‌ڤرو پشتی وان ئاسته‌نگێن یاسایێ كو مه‌ بخوه‌ بو خوه‌ دوروسكرینه‌ بدیتنا دڤێت یه‌ك ژ ڤان دوو رێكا بگرین به‌ر.
یه‌كه‌مین دڤێت هه‌رسێ سه‌روكاتیێت هه‌رێمێ دداخوازنامه‌یه‌ك ڤه‌كریدا ئاراسته‌ی په‌رله‌مانی بكه‌ت و داخوازا گرێدانا ڤان ده‌ڤه‌را ب هه‌رێمێڤه‌ بكه‌ت. په‌رله‌مان دڤێت ده‌ملده‌ست كومبیت و پشتی دارێژتنا بریاره‌كێ یان یاسایه‌كی په‌سه‌ند بكه‌ت و ئالا هه‌رێما كوردستانا عیراقێ بێت هه‌لدان لسه‌ر هه‌مو دام و ده‌زگه‌هێن میری لوان ده‌ڤه‌را بێ دهۆل و زرنا چونكی ئه‌ڤه‌ مافه‌ك خوه‌رستیه‌.
دووه‌مین دڤێت جڤاكێت هه‌می باژێر و باژێروكێن دكه‌ڤنه‌ ده‌ڤه‌رێن ژێرا دبێژن لسه‌ر هه‌ڤنه‌كری كومببانه‌ هه‌ر یه‌ك لجهێ خوه‌ بریارا ده‌رچونا خوه‌ ل ژێر ده‌ستهه‌لاتداریا به‌غداد یا راسته‌وخوه‌ راگه‌هاندبا و داخوازا هاتنا سه‌ر هه‌رێما كوردستانا عیراقێ كربا. دیسان لڤێره‌ دڤێت سه‌روكاتیا هه‌لویستێ خوه‌ نیشان دابا و ئه‌گه‌ر ب پێنگاڤه‌ك ته‌ندوروست دیتبانه‌، داخواز ژ په‌رله‌مانی كربا داخوازناما وان په‌سه‌ندكربا.
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ كاره‌ هه‌می به‌ری هاتبا ئه‌نجام دان دڤیابا لپشت په‌ردا و بێی موزایه‌دا سیاسی هه‌می پارتیا بتایبه‌تی پێنج لایه‌نێن سه‌ره‌كی یه‌ك هه‌لویستبان لسه‌ر ڤان جوره‌ بریارا.
ده‌نگویه‌ك هه‌بو كو به‌شه‌ك ژ مه‌كته‌ب سیاسیا یه‌نه‌كێ نه‌جمه‌ددین كه‌ریم ب گه‌نده‌لیێ تاوانباركریه‌ و ئه‌وژی ژبو به‌رێ خه‌لكێ ژخوه‌ بگهوریت ئه‌ڤ گاڤه‌ هاڤێت. هه‌لویستێن بڤی شێوه‌ی نه‌دورن ژ سیاسه‌تمه‌دارێن مه‌، بچه‌ندا نمونێن بڤی ره‌نگی هه‌نه‌. تشتێ هه‌رێ بالكێش ئه‌وه‌ كو بێده‌نگیه‌ك هه‌یه‌ ژ سه‌روكاتیێت هه‌رێمێ، هیج داخویانیه‌ك فه‌رمی ده‌رنه‌چویه‌، سه‌روكا هیچ هه‌لویستێن زه‌لال رانه‌گه‌هاندینه‌.
په‌رله‌مان ئه‌م هه‌می دزانین نه‌مایه‌، بو سه‌روكێ په‌رله‌مانی نینه‌ بێته‌ پایته‌ختێ هه‌رێمێ، سه‌روكێ هه‌رێمێ هه‌یا ئه‌ڤرو هه‌لویستا خوه‌ بفه‌رمی رانه‌گه‌هاندیه‌ كو بباوه‌ریا من دڤیابا د خوله‌كێن سه‌ری هه‌لویستێ خوه‌ رون كربا كانێ لگه‌ل ڤان جوره‌ پێنگاڤا یان نه‌، به‌رسه‌ڤ ئه‌رێنی و نه‌رێنی باژی دڤێت ئه‌گه‌ر گوتبان. ئه‌ڤه‌ بو سه‌روكێ حوكمه‌تێ ژی ڤه‌دگه‌ریت، چونكی رێڤه‌به‌ریا وان هه‌رێما یانژی هه‌ما بلا كه‌ركوك بیت چونكی ئاخفتنا مه‌ لسه‌ر كه‌ركوكه‌ دێ ڤه‌گه‌ریته‌ سه‌ر حوكمه‌تا وی و دڤێت هه‌می پێنگاڤێن بو سه‌ركه‌فتنا ڤی كاری ئاماده‌بن.
ئه‌ز نابینم ئه‌ڤ كارێ هاتی ئه‌نجام دان پتر ژ نه‌مایشه‌ك سیاسی و كه‌سێن پێ رابوین گه‌له‌ك دورن ژ به‌رپرساتیێ، هنده‌ك پێنگاڤ كاره‌ساتا لدوڤ خوه‌ تینن، نابیت كه‌سانه‌ك بریارا بسه‌رێ خوه‌ بده‌ت و چاڤه‌رێ هندێبیت جڤاك هه‌می پشتگیریا وی بكه‌ت. وه‌ك مه‌ گوت په‌رله‌مان نه‌مایه‌، سه‌روكێ هه‌رێمێ و حوكمه‌تێ وه‌سا دیاره‌ ئاگادار نه‌بوینه‌ ژڤێ بریارێ یانژی بێئاگاداریا خوه‌ نیشان دده‌ن له‌وما نه‌زه‌لال بونه‌ك هه‌یه‌ د هه‌لویستێ واندا. پارتێن كوردی بته‌ڤایێ وه‌ك هه‌رده‌م هه‌لویستێ وان ژ شه‌رمێ بویه‌ نه‌ ژ باوه‌ریێ بویه‌.
پشتی هنده‌ گه‌ف ژ چه‌پ و راست هاتین جامێرێن مه‌ وه‌ك مه‌له‌ی سه‌رك بادا. من نه‌ڤێت سه‌ر گوتنێن هه‌میا راوه‌ستێم چونكی نه‌هه‌ژی هندێنه‌ لێ یه‌ك گوتن پر بالكێش بو بومن ده‌ما هنده‌ك كه‌سا گوتی مانێ هه‌بونا ئالای چكێشه‌ك ده‌ستوری نینه‌ چونكی كه‌كوك ژ هه‌رێمێن لسه‌ر نه‌هه‌ڤكرییه‌ له‌وما دڤێت هه‌ر‌دوو ئالا هه‌بن، باشه‌ ئه‌ڤه‌ ١٤ ساله‌ بوچی وه‌ نه‌دگوت یان تازه‌ وه‌زانی كو كه‌ركوك ژ هه‌رێمێن لسه‌رهه‌ڤنه‌كریه‌.
ئه‌ز نوزانم ئه‌ڤ هه‌می قه‌له‌بالغه‌ یا چیه‌؟ مه‌ به‌رزكرنا ئالای دڤێت یان مه‌ ڤه‌گه‌راندنا خاكێ خوه‌ دڤێت؟ سه‌یره‌ ئه‌ڤ ده‌ستهه‌لاتداریه‌، باشه‌ ئه‌ڤه‌ی سه‌ددام نه‌مای ئالا ل كه‌ركوك هه‌یه‌، لێ خه‌منینه‌ پرسا من بهه‌لدانا ئالای مه‌به‌ستا وه‌ چیه‌؟ دشێن ئه‌ڤ زرنا بێژ و ده‌هول قوت بومه‌ یه‌ك لایه‌ كه‌ن كانێ مه‌ره‌م ژ ئالای چیه‌؟ كه‌ركوك كه‌فتیه‌ ژێر رێڤه‌به‌ریا هه‌رێمێ ئه‌ڤرو؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

كورد و كوردستانی

مالا مه‌

د. شه‌عبان مزوری
بسالانه‌ من دخواست بزانم راما كورد و كوردستانی بو ده‌سهه‌لاتدارێن  كوردستانێ چیه‌؟ كورد كیه‌؟ كوردستانی كیه‌ یان چیه‌؟. ئه‌ڤ په‌یڤه‌ چه‌وا تێن بكارئینان و ل چجهی دا، ئایا رامانا په‌یڤێ تێ گوهه‌رتن لسه‌ر بنگه‌هێ داخوازا ئاخفتنكه‌ری، ئایا رامانا په‌یڤێ تێ گوهه‌رتن ئه‌گه‌ر جهێ ئاخفتنكه‌ری بێت گوهارتن، تاكه‌كه‌سێ كورد هزر كریه‌ دڤان په‌یڤاند اده‌ما ئه‌و بخوه‌ یانژی كه‌سه‌ك دن بكار دبه‌ت. بدیتنا من دانانا پێناسه‌كێ بو ڤان په‌یڤان دێ گه‌له‌ك كار ئاسانیێ كه‌ت ژبو كه‌سه‌ك ڤان په‌یڤا بكارنه‌ئینیت بو هنده‌ك مه‌ره‌ما و لگور دلێ خوه‌ پێناسێ بده‌تێ.

كورد كییه‌؟
ئه‌ز بخوه‌ پر جاران دبینم به‌شه‌ك مه‌زن ژ كوردێن ده‌ست د سیاسه‌تێ ڤه‌دده‌ن په‌یڤا كورد رامانا وێ نه‌ گه‌له‌ك زه‌لال بو وان یانژی ئه‌م دكارین بێژین زۆر لسه‌ر هندێ نه‌ راوه‌ستیاینه‌ كو مه‌رجێن كوردبونێ چنه‌. بباوه‌یا من كوردبون برامانا ئه‌ندامێ نه‌ته‌وا كورد دڤێت یه‌ك ژ ڤان مه‌رجێن خوارێ هه‌بیت:
١- دڤێت دایك و باب بیولوجی كوردبن .
٢- ئه‌گه‌ر دایك یانژی باب بیۆلۆجی كوردبیت و بمه‌رجه‌ك ئه‌و تاكه‌ كه‌س خوه‌ بكورد ناسكه‌ت. بو نمونه‌ ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك دایكا وی عه‌ره‌ب بیت لێ بابێ وی كوردبیت و خوه‌ بكورد ناسنه‌كه‌ت نابیت كه‌سه‌ك بێژیت ئه‌ڤه‌ كورده‌ چونكی بابێ وی كورده‌ و به‌ره‌ڤاژی هندێ.
٣- هه‌ر كه‌سێ بره‌گه‌ز نه‌ كودر بیت لێ ژ بنه‌ماله‌كه‌ بده‌هان یانژی بسه‌دان ساله‌ لكوردستانێ دژیت و دناڤا كومه‌لگه‌ها كوردیدا بئاره‌زویا خوه‌ و ئازادانه‌ خوه‌ كورد بزانیت كورده‌.
كوردستانی چیه‌؟
دوو كه‌س نینن یه‌ك نه‌بن كو ستان تێ رامانا وارگه‌، لڤێره‌ باش كفش دبیت كو په‌یڤا كوردستان یانی وارگه‌هێ كوردا، ئانكو كوردستان وه‌ك نیشتیمان وه‌لاتێ كوردایه‌، دڤێ چوارچێڤێدا زه‌مین و ئا‌سمانێ كوردستانێ سامانه‌ك كوردیه‌ و مورا كوردبونێ كه‌س نه‌شێت لسه‌ر راكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ر كوردستان وه‌لاته‌ك سه‌ربخوه‌با و ئه‌ندامه‌كێ ئاساییێ جڤاكا نێڤنه‌ته‌وی با. لێ نه‌بونا كوردستانێ وه‌ك وه‌لاته‌ك سه‌ربخوه‌ نایێت رامانا هندێ كو كه‌سانه‌ك لسه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی یانژی تێكه‌لیێن خوه‌ كوردبونا مه‌تره‌ك ژ كوردستانێ بێخنه‌ ژێر پرسیارێ.
كوردستان وه‌ك وارگه‌ها كوردا خورستیه‌ كو خه‌لكانه‌ك ژ نه‌ته‌وێن دنژی هه‌بن دناڤدا بژین، دبه‌ وه‌لاتێن یه‌ك نه‌ته‌وه‌ هه‌بن لێ من نه‌دیتینه‌، پرانیا وه‌لاتێن جیهانێ كێمه‌ نه‌ته‌وه‌ دناڤدا هه‌نه‌، لێ هه‌بونا كێمه‌ نه‌ته‌وا نكاره‌ ناسناما نه‌ته‌وه‌یی یا نیشتیمانیا وه‌لاتی بێخیته‌ بن گومانێ. نیشتیمان نه‌ ژ زه‌ڤیا یانژی پارچه‌ك زه‌مینێ كه‌سه‌ك بو خوه‌ بپاره‌ دكره‌ پێكتێت، نیشتیمان ژ زه‌مین، ژێر زه‌مین و ئاسمان پێكتێت. دبه‌ هنده‌ك ژ وی زه‌مینی تاپو به‌ لسه‌ر ناڤێ هنده‌ك كه‌سا، دبه‌ ئه‌و كه‌س ژ نه‌ته‌وا خوه‌دی نیشتیمانی به‌ و دبه‌ بیانی به‌، دبه‌ لوێرێ بژیت و دبه‌ لده‌رڤه‌ی وێرێ بژیت. لێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نه‌شێت پێناسا نیشتیمانی بده‌ت گوهارتن.
كێشانا سنورا بدرێژیا مێژویا مروڤاتیێ كێشه‌ هه‌بوینه، پر زۆره‌ سنوره‌ك زه‌لال و ڤه‌بری هه‌بیت لناڤبه‌را دوو نه‌ته‌وێن دراوسێ ئه‌گه‌ر نه‌ ده‌ریا دناڤبه‌را واندا هه‌بیت.‌ ژ‌ هه‌می لایه‌نا خه‌لكانه‌ك هه‌یه‌ مشه‌خت بویه‌، دبه‌ ژ زورداریێ ره‌ڤیبه‌ و دبه‌ لدویف ژیانه‌ك خوه‌شتر مشه‌خت ببه‌. دبه‌ژی پاشمایێن باپیرێن خوه‌یێن داگیركه‌ربن، مینا عه‌ره‌با لباكورێ ئه‌فریقا و به‌شه‌ك ژ روژهه‌لاتا ناڤه‌راست. توركمان، فارس و عه‌ره‌ب لكوردستانێ. گه‌له‌ك خه‌لكێ ئه‌وروپا ل كۆلۆنیالێن ئاسیا، ئه‌فریقا و ئه‌وروپا ماینه‌.
ئه‌ڤا سه‌ردا هه‌می من ژبو وان كه‌سایه‌ ئه‌وێن دبێژن كه‌ركوك نه‌یا كوردایه‌ لێ كوردستانیه‌، باوه‌ر ناكه‌م ئه‌ڤ كه‌سانه‌ هند ساویلكبن لێ دخوازن خوه‌ ساویلكبزانن ژبو رازیكرنا هنده‌ك دوستێن خوه‌ كو دهه‌مان ده‌مدا داگیركه‌رێن به‌شه‌ك ژ وه‌لاتێ مه‌نه‌. ئه‌گه‌ر كه‌ركوك كوردستانیه‌ تێ رامانا هندێ كو كه‌ركوك بزه‌مین و ئاسمانڤه‌ كوردینه‌ و ناسناما نه‌ته‌وی لگه‌ل كه‌سێ نایێ پارڤه‌كرن. كه‌ركوك وارگه‌هه‌ نه‌ گیان به‌ره‌كه‌. جودا بونا واری لگه‌ل گیان به‌ری، وار ژجهێ خوه‌ نالڤیت لێ گیانبه‌ر دلڤیت، لڤێره‌ مه‌به‌ستامن ژ مروڤی هه‌یا هه‌مو گیانبه‌رێن دی تا ده‌ما لناڤ ئاخ، ئاڤ و ئاسمانێ كوردستانێ یه وی یان وێ ناسماناما كوردستانی هه‌یه‌ وه‌ك ناسناما نیشتیمانی لێ وه‌ك نه‌ته‌وه‌ عه‌ره‌ب، توركمان، ئاشور، كلدان به‌ … هتد، ناسناما خوه‌یا نه‌ته‌وی دپارێزه‌ لێ هه‌بونا وان ل كوردستانێ نابه‌ ببه‌ رامانا هندێ كو كوردستان به‌شه‌ك ژ خاكا نه‌ته‌وی یا كه‌سه‌ك ژ وان به‌. بو نمونه‌ ئه‌ڤرو ئه‌ز ل سوێد دژیم و من ناسناما هاووه‌لاتیا سوێدی هه‌یه‌، لێ ئه‌ز نه‌سوێدیمه‌ و هه‌رچه‌نده‌ من مال و زه‌مین ل سوێد هه‌یه‌، نابیت ئه‌ز یان كه‌سه‌ك دن د ره‌وشا مندا لهه‌ر وه‌لاتێ لێ بژیت، بێژیت زه‌مین و مالا من به‌شه‌كن ژ كوردستانێ.
هیڤیا من ئه‌وه‌ چ كورده‌ك ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌ نه‌بێژیت فلان تشت، زه‌ڤی، ره‌ز، گوند یانژی باژێر كوردستانی یه‌ لێ نه‌یێ كوردایه‌.

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

ئه‌ردوگان گه‌فه‌ لسه‌ر ئا‌شتیا جیهانی

مالا مه‌

 

د. شه‌عبان مزوری

24-03-2017

رۆژ بو رۆژێ رویێ راستێ ئه‌ردوگان پتر و پتر ئاشكرا دبیت، وه‌ك گه‌له‌ك خه‌لك شاش دبێژیت زه‌مانێ هاتی گوهارتن و دونیا نه‌دونیا جارانه‌، لێ زه‌مان ناهێت گوهارتن ته‌نها زه‌مان راستیا مروڤا ده‌ردخه‌. گه‌له‌ك گورگ بو ماوه‌ك درێژ خوه‌ دناڤا پویستێ به‌رخادا دڤه‌شێرن، گه‌له‌ك كێلبێن ده‌هبا لپشت گرنژینه‌كێ دڤه‌شێرن. ئه‌ڤرۆ ئه‌ز دكارم بێژم كو په‌رده‌ ب ته‌مامی لسه‌ر ئه‌ردوگان هات راكرن و هه‌می كین و ره‌ق، نه‌مروڤاتی، خوه‌پرستی، بێ ره‌وشتی … و هتد یا ئه‌ڤێ بناڤ مروڤ ده‌ركه‌ت.

هه‌بونا ئه‌ردوگان گه‌فه‌ لسه‌ر مانا توركیا ئه‌ڤرو
دهنده‌ك نڤیسێن خوه‌دا به‌ری نوكه‌ من گه‌له‌ك جارا ئاماژ بهندێ كربو كو بهێزبونا لایه‌نێ ئیسلامی ل توركی هه‌ر لسه‌رده‌مێ ئه‌ربه‌كان هه‌یا ئاكه‌په‌ هاتی بۆ سه‌رده‌ستهه‌لاتێ بسه‌روكاتیا ئه‌ردوگان هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو گرێدانه‌ك ئاشكرا هه‌یه‌ بهێزبونا ته‌رورا ئیسلاما سوننی ل هه‌مو جیهانێ. دڤان بیست و پێنج سالێن ده‌رباسبوی هه‌رده‌مائیسلامی ل توركیا خورت ببان، ته‌رورا ئیسلامی پێرا خورت دبو. رێبه‌رێن ئیسلاما سیاسی لتوركی هه‌رده‌م و ئه‌ڤروژی به‌رده‌وامن بكار ئینانا ڤان هێزێن ته‌روریست نه‌ك ته‌نها وه‌ك گه‌ف به‌لكو لپراكتیكێ لدژی هه‌ر كه‌س، رێكخستن یان وه‌لات كو بو خوه‌ وه‌ك رێگر دیتینه‌. ژبونا هندێ ئاخفتنا ئه‌ردوگان كو هاووه‌لاتیێن ئه‌وروپی ئێدی خوه‌ ئه‌ولاكار نابینن ئه‌گه‌ر وه‌لاتێن وان به‌رده‌وام بن دژاتیا توركیا و خه‌لكێ تورك وه‌ك ئه‌ردوگان و هه‌ڤالبه‌ندێن وی دبینن.
تێكه‌لیێن پارتا ئه‌ردوگان ل گه‌ل قاعیده و تایبه‌تی بن لادن و زه‌واهری نه‌خاسمه‌ پشتی ده‌ركه‌فتنا بن لادن بو سودان و پاش هاتنا تاله‌بانا بو ده‌ستهه‌لاتێ ل ئه‌فغانستان‌. ئه‌ڤ تێكه‌لیه‌ گه‌له‌ك جاران هاتینه‌ رۆژه‌ڤێ چ ژلایێ میدیاڤه‌ یانژی نڤیسكارا و گه‌له‌ك جاران هنده‌ك سیاسه‌تمه‌دارێن ئه‌وروپا و ئه‌مریكاژی ئاماژه‌ پێكریه‌. هه‌می رێكخستنێن ته‌روریستێن سوننی نێزیك یان دور لبن باندورا ئیسلاما سیاسیا توركی بویه. هه‌می ‌كارێن تروریستیێن هاتین ئه‌نجام دان هه‌ر ژ هندێ هه‌یا مسرێ و ئه‌وروپا ب ئاگاداریا ئه‌ردوگان و هه‌ڤالبه‌ندێن وی بویه‌. ئه‌م هه‌می ڤه‌گه‌رین دیمه‌نێن كه‌ساتیێن به‌شداری كرین دخه‌ما فره‌نسادا پشتی وی كارێ ترورستیێ لپاریس به‌ریا ٢ سالا، ببینن چه‌وا سه‌روكێ فره‌نسی ته‌ماشه‌ی داودئوغلوی دكر. ئه‌ڤ ته‌ماشاكرنا سه‌روكێ فره‌نسی گومانێ ناهێلیت كو ئه‌ورپا دزانی ئه‌ڤه‌ ئه‌ردوگانه‌ ئه‌ڤ كه‌سه‌ هانداین بو ڤان كارێن تروریستی.
ئه‌ردوگان دهه‌می ده‌ما ده‌سهه‌لاتداریا خوه‌دا بگه‌فا هه‌ولدایه‌ كێشێن هه‌ین چاره‌سه‌ر بكه‌ت، ج كێشێن ناڤ توركی وه‌ك پرسا كوردا ده‌ما دان و ساتندن ل ئوسلو ناڤبه‌را نونه‌رێن پ ك ك و توركیا گه‌هشتین بومبه‌ستێ، ئه‌ردوگان ده‌ركه‌فت و گوت ده‌ما ئوجه‌لان هاتی گرتن ئه‌گه‌ر ئه‌ز لده‌ستهه‌لاتێ بامه‌ دا بێ دودلی وی لسێدارێ ده‌م و چه‌ندا جارا گه‌فا ڤه‌گه‌راندنا سزا سێداره‌دانێ كریه‌. هوزبوللا ل هه‌رێمێن كوردا بهێزكر و ڤان سێ سالێن داوین خوه‌دی ریهو شه‌مشیرا مل بملێ پۆلیسێن ده‌وله‌تێ هێرشێن خوه‌ لسه‌ر كوردێن وه‌لاتپارێن دژواركرن، ئه‌ڤه‌ و گه‌له‌ك كارێن دن هه‌می لبن رێبه‌ریا ئه‌ردوگان.
ئه‌ردوگان وه‌ك هه‌ر دكتاتوره‌كی ده‌ست ب دوركرن و ده‌رخستانا هه‌ڤالێن خوه‌یێن كو وه‌ك مه‌ترسی بو خوه‌ ددیتن هه‌ر ژ عه‌بدوللا گول هه‌یا داودئوغلو. ئه‌ردوگان به‌رده‌وام بو لسه‌ر كونترولكرنا هه‌می چه‌مكێن ده‌ستهه‌لاتێ. له‌شكه‌ر پاك كر ژ كه‌سێن گومانلێكری، میدیا ره‌خنه‌ك بچوك لێ كربا بهه‌می ره‌نگه‌كی هه‌ولدا ژناڤببه‌ت و كارمه‌ندێن وان زیندان بكه‌ت، سیسته‌ما دادوه‌ری و پۆلیسێن روژانه‌ ژ كه‌سێن خوه‌ دادگرت ( گرنگه‌ ئه‌م ژبیر نه‌كه‌ین ئه‌و كه‌سێ سه‌فیرێ روس كوشتی ژ هێزێن پاراستنا ئه‌ردوگان بو و بو ده‌مه‌ك باش لناڤ داعش كاركربو ). پشتی ئه‌ڤ كودتا له‌شكه‌ری ل هاڤینا ٢٠١٦ كو سه‌رنه‌گرتی ئه‌ردوگان هه‌مو چه‌مكێن ده‌ستهه‌لاتێ خستن بن كۆنترولا خوه‌، پرانیا ئه‌فسه‌رێن له‌شكه‌ری، دادوه‌ر، ئه‌فسه‌رێن پۆلیسی، مامۆستا ل هه‌مو ئاستێن خوه‌ندنێ و میدیاكار یان هنارتن مال یان خستن زیندانا.

ئه‌ردوگان و تێكدانا هه‌رێمێ
وه‌ك لسه‌ری من ئاماژه‌ پێكری ئه‌ردوگان هه‌می بزاڤێن سوننی ژ میانره‌وا هه‌یا توندره‌وا خستن بن باندورا خوه‌ و ئه‌ڤ رێكخستنه‌ وه‌ك چه‌ك بكارئینان ل هه‌مبه‌ری وه‌لاتێن هه‌رێمێ. پالپشتی و ئالیكاریا ته‌روریستێن سوننه‌ ل عیراقێ، تالانكرنا باشورێ كوردستانێ به‌همان گه‌فان. تێكدانا مسرێ، لیبیا و یا ژهه‌میێ ئاشكراتر هه‌ڤكاریا بداعش و نوسره‌ را ڤان ٥ سالا. بكورتی ئه‌م دكارین بێژین هه‌می رهێكخستنێن توندره‌وێن سوننی و لپێشیا هه‌میا داعش به‌رهه‌مێن په‌روه‌ردا ئه‌ردوگانن. دبه‌ هنده‌ك خوه‌ بخاپینن و بێژن چه‌وا ئه‌ڤه‌ چێدبیت ژلایه‌كی ئه‌ردوگان بابێ روحیێ هه‌می ته‌روریستێن سوننه‌بیت و ژلایه‌ك دن دناڤا هه‌ڤپه‌یمانه‌كێ دابیت لدژ داعش. ڤه‌شارتی نینه‌ ئه‌ردوگان بو هه‌می هاریكاریێن لوجستی بو داعش دابین دكر، پشتی هێرشكرنا سه‌ر شه‌نگال و ددوڤدا كوبانی هه‌ڤپه‌یمانیه‌ك به‌رفره‌ دروست بو لدژی سوننه‌یێن توندره‌و و لپێشیا هه‌میا داعش، دوێ ده‌مێدا توركیا ئه‌ردوگان رێ نه‌ددا بهاله‌فرێن وه‌لاتێن ناتۆ كو به‌شداربون د هه‌ڤپه‌یمانا لدژی داعش ژ بنگه‌هێ ئه‌نجه‌رلك هێرشا بیننه‌ سه‌ر داعش. ده‌ما ئه‌ردوگان ل قازی عه‌نتاب دگوت سوببه‌ وێ كوبانی بكه‌ڤه‌، داعش بسه‌دا كیلۆمه‌تر سنور بتوركیارا هه‌بو و ئه‌ردوگان چدلنخوه‌شی به‌رامبه‌ر داعش نیشان نه‌ددا. بلاواز بونا داعش بهێزبونا به‌رخودانا قه‌هره‌مانانه‌یا روژئاڤا ئه‌ردوگان خسته‌ ته‌نگاڤیه‌ك زور مه‌زن و سه‌رێن رێیا لێ وندابون، په‌یه‌ده‌، یه‌په‌گه‌ و یه‌په‌ژه‌ بونه‌ ئارمانجاجا سه‌ره‌كیا هێرشێن وی، راسته‌و خوه‌ هه‌رێمێن روژئاڤا بومبه‌باراب دكرن، بشه‌ڤ و روژ كار دكه‌ت ژبو هه‌رچی بكاریت نه‌یارا بو روژئاڤا دروستكه‌ت ژ ڤێ ئه‌زمونا روژئاڤا تێكده‌ت.

ئه‌ردوگان‌ مه‌ترسیه‌ لسه‌ر ئاشتیا جیهانی
جاره‌ك دنژی من نڤیسیبو بخورتبونا ئیسلاما سیاسی ل توركی، تونده‌ره‌وو لناڤا ره‌ڤه‌ندا سوننی زورتركر ، بێژه‌ هه‌ما ل هه‌می وه‌لاتێن ئه‌وروپی، هه‌ردو ئه‌مریكا، ئوستورالیا و هه‌یا روسیا. ڤان ته‌روریستێن سوننه‌ ئه‌ڤ وه‌لاته‌ بهه‌می پێكهاتانڤه‌ بو خوه‌ كرنه‌ دوژمن و بهه‌می ره‌نگه‌كی كوشتنا خه‌لكێ و ئه‌وله‌هیا ڤان وه‌لاتا بو خوه‌ كرنه‌ ئارمانج.
هه‌رده‌ما كاره‌ك ته‌روریستی هاتبا ئه‌نجام دان ئه‌ردوگان و ده‌ردورا هوی دگوت ئه‌ڤه‌ سه‌رئه‌نجاما سه‌ره‌ده‌ریا نه‌ ساخله‌ما ئه‌ڤ وه‌لاته‌ لگه‌ل ره‌ڤه‌ندا موسلمان دكه‌ن، ئانكو نه‌راسته‌وخوه‌ بوهانه‌ بو وان ددیتن و كارێن وان بره‌وا دزانین.
پشتی ئه‌ڤ ره‌وشا ل سوریێ هاتی پێش و هه‌ڤالێن ئه‌ردوگان به‌شه‌ك مه‌زن ژ جوگرافیا سوریێ و عوراقێ خستی بن كونترولا خوه‌، ئه‌ردوگان خوه‌ وه‌ك پادشایێ هه‌مو جیهانێ دیت و كه‌سێ بیاوی نه‌كه‌ت دێ ناڤمالا وی تێكده‌ت. فره‌نسا یه‌ك ژ وه‌لاتێن هه‌رێن سه‌ره‌كی بو كو ڤه‌كه‌ری لدژی سوننه‌یه‌یێن توندره‌و راوه‌ستیای و ژ وه‌لاتێن یه‌كه‌م بو هاریكاریا كوردا كری هه‌م بچه‌ك و هه‌م بدوملوماسی، پێشوازی شه‌رڤانا ل كوچكا خوه‌. ئه‌ڤه‌ گه‌له‌ك هه‌لویستن یێن جهێ ره‌خنه‌كا دژوار بون ژ لایێ ئه‌ردوگان و هه‌رده‌ما گه‌فه‌ك كری ده‌مه‌ك زور ده‌رباس نه‌دبو كو فره‌نسا توشی كاره‌كێ ته‌روریستیێ سوننا بیت. فره‌نسا ژ هه‌می وه‌لاتان پتر بویه‌ ئارمانج بو ته‌روریستێن سوننه‌ ئه‌وژی تاپۆیا هه‌لویستێن وێیه‌.
ئه‌ردوگان هه‌می هه‌ولدان كو داعش لاواز نه‌بیت و دژاتیا هه‌مو لایه‌نكی دكر ئه‌وێ لدژی داعش هه‌ر ژ سه‌ربرینا ئه‌مریكیا، سوتنا ئوردونیا هه‌یا كوشتنا فروكه‌ڤانێ روسی دڤی چوارچێڤیدا بویه‌. ئه‌ردوگان په‌نابه‌ر وه‌ك بومب بكار ئینان لدژی ئه‌وروپا، گومان نینه‌ دناڤا وان په‌نابه‌رادا بسه‌دا ئه‌گه‌ر نه‌ بهزارا ته‌روریستێن سوننه‌ هه‌نه‌ كو ئه‌ڤرو هه‌می بوینه‌ بومبه‌ دناڤا ئه‌روپا و لهیڤیا فه‌رمانا ئاغایێ خوه‌ ئه‌ردوگانینه‌ بو خوه‌ په‌قینن.
دڤێت ئه‌ڤرو بو هه‌می لایه‌نه‌كی ئاشكرا بیت كو هه‌بونا ئه‌ردوگان و ته‌روریستێن سوننه‌ گه‌فا هه‌را مه‌زنه‌ ل سه‌ر ئاشتی و ئه‌وله‌كاریا هه‌می مروڤاتیێ، رودانێن به‌ریا دو روژا لبه‌ر ده‌رێ كه‌ڤنترین په‌رله‌مانێ ئه‌ورۆپا پشتی چه‌ند ده‌مژمێرا هاتن ژ گه‌فێن ئه‌ردوگان لدژ هاووه‌لاتیێن ئه‌وروپا. دڤێت ئێدی هه‌می ئاشتیخواز، مروڤپه‌روه‌ر و دیموكرات خه‌باتێ بكه‌ن ژبو نه‌مانا ئه‌ردوگان و توندره‌وێن سوننه‌ ل سه‌رتاسه‌ری جیهانێ.

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

روبه‌رت فورد ئه‌مریكا خوه‌ یه‌كلا كریه‌.

مالا مه‌

د. شه‌عبان مزوری

یا ئه‌ڤه دوو ساله‌ خه‌لك خێڤزانكیێ لسه‌ر دكه‌ سه‌فیرێ به‌رێ یێ ئه‌مریكا ل سوریێ روبه‌رت فورد دانا سه‌ر به‌ركێ. شڤێدی دچاڤپێكه‌فتنه‌ك راسته‌وخوه‌دا ژ ئه‌مریكا دگه‌ل كه‌نالێ العربیه‌ الحدث كو سه‌ر ب عه‌ره‌بستانا سعودی ڤه‌یه‌ په‌ردا لسه‌ر هه‌می هه‌لویستێ ئه‌مریكی به‌ره‌مبه‌ر ره‌وشا سوریێ راكر و ب ئاشكرا هه‌مو تشت بناڤكرن. فورد پێداچونه‌ك گه‌له‌ك له‌ز لێ زه‌لال لسه‌ر كێشا سوریێ كر، باسا گوهارتنا سه‌نگه‌ر و تێكه‌لیێن هێزا لسه‌ر بیڤا سوریا كر دڤان شه‌ش سالێن ده‌رباسبویدا‌.
وه‌ك ئه‌م هه‌می دزانین شه‌رێ سوریێ ڤا دكه‌ڤیته‌ سالا خوه‌یا هه‌فتا. دناڤا ڤان سالا گه‌له‌ك تشت چێبون كو بو مه‌ وه‌ك گه‌لێ كورد ل ده‌ستپێكێ پر زه‌لال و ئارمانج ناس نه‌بون. سوریێ ئه‌وا كو به‌شه‌ك ژ خه‌لكێ وێ بسه‌رهه‌لدان ناڤدكه‌ ژ بزاڤه‌ك سڤیل و وه‌ك به‌رده‌وامبونه‌ك بو بوهارا عه‌ره‌بی كه‌فته‌ د شه‌ره‌كێ پر دژوارێ ناڤخوه‌یێ كو هه‌یا روژا ئه‌ڤرو بملیونا خه‌لك چ لناڤخوه‌ و چ بو ده‌رڤه‌ی وه‌لات كوچبه‌ر بون، نێزیك یه‌ك ملیون مروڤ ل ناڤبه‌را كوشتی، بریندار و بێسه‌روشوین بون. ژێرخانا پرانیا وه‌لاتێ سوریێ هات وێرانكرن و هه‌یا ئه‌ڤرو ژی خویا نینه‌ چه‌ندمایه‌ بو ئارامیێ.

یاریكه‌رێ ژێهاتی د جه‌نگادا به‌ره‌ی دگوهوریت
پێداچونه‌ك بله‌ز لسه‌ر ڤان شه‌ش سالێن ده‌رباسبوی نیشان دده‌ت كو چه‌وا یاریكه‌رێن سه‌ره‌كی به‌ره‌ گوهارتینه‌ ژبو به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌. گوهارتنا به‌را لگور به‌رژه‌وه‌ندیا كاره‌ك ره‌وایه‌ ژبو هه‌ر ئالیه‌كی، چونكی دڤێت به‌رژه‌وه‌ندی به‌ره‌ی بچه‌سپینیت و نه‌ به‌ره‌ڤاژی. پرانیا سیاسه‌تا كوردی هه‌یا ده‌مه‌ك نێزیك و هه‌یا ئه‌ڤرو هنده‌ك لایه‌ن به‌ره‌ڤاژی ڤێ راستیا مێژویێ به‌ره‌یه‌ به‌رژه‌وه‌ندیا وان دچه‌سپینیت. ئه‌ڤ خواندنا شاش بو تێكه‌لیا و هه‌لبژارتنا به‌ره‌یا بدیتنا من ئه‌گه‌را سه‌ره‌كی بو كو كورد هه‌رده‌م ده‌ست ڤالا ژ هه‌می هه‌ڤركیێن هه‌بوین لهه‌رێما مه‌ ده‌ست ڤالا ده‌ردكه‌فتن. توركیا كو لده‌ستپێكا ڤی شه‌ریدا لگه‌ل سعودی، قه‌ته‌ر و هه‌می هێزێن خوه‌ بدژ ئه‌سه‌د ناسدكرن ژ رادیكالێن چه‌پ هه‌یا وه‌هابیستا ئانكو موسلمانێن سوننیێن هه‌رێن توندره‌و دیه‌ك به‌ره‌دا بون، هه‌می ئالیكاریێن لوجستی و مه‌یدانی ددان وان. ئه‌مریكا پشتگریا وان دكر لێ بێی راسته‌وخوه‌ بهكه‌ڤیته‌ دشه‌ری دا. به‌لێ ئه‌مریكا چكێماسی نه‌كرن ژ ئالیێ دپلوماسیڤه‌ بو ئوپوزسیونا سوری یا گرێدای به‌ره‌ی توركی.
بته‌نگاڤ بونا رژێما ئه‌سه‌د را حوزبوللاها لوبنانی بهه‌می هێزا خوه‌را كه‌فته‌ ناڤا شه‌ری، ئیرانێ هه‌می پێچێبونێن خوه‌ خستنه‌ دخزمه‌تا ئه‌سه‌د دا، هه‌ر ژ دپلوماسی هه‌یا له‌شكه‌ری ده‌رڤه‌ی ئینانا شیعێن توندره‌و ژ هه‌می جیهانێ و چه‌كداركرنا وان ل سوریێ لبن ناڤێن جودا لێ بیه‌ك ئارمانج و ناڤه‌روك ئه‌وژی نابیت رژێما ئه‌سه‌د بكه‌ڤیت. ده‌مه‌ك زۆر نه‌كێشا روسیا راسته‌وخوه‌ ئه‌وژی كه‌فته‌ د ڤی شه‌ری و لبه‌ره‌یێ سوریێ و ئیرانێ‌ جهێ خوه‌گرت و بڤێ روخاندنا رژێما ئه‌سه‌د ژ پرۆگرامێ ئه‌مریكا ده‌ركه‌فت ئه‌ڤه‌ ژئالیه‌كیڤه‌، ژ لایه‌نه‌كێدیڤه‌ به‌لاڤ بون و خورتبونا توندره‌وێن سوننی ل سوریێ و لاواز بونا ئوپوزسیونا سیكوله‌ر، كوشتن و سه‌ربرینا گه‌له‌ك كه‌سان ژ هاولاتیێن رۆژئاڤا بده‌ستێ توندره‌وێن سوننی كو بچاڤدێری، هاریكاریا توركی و پاره‌ و چه‌كێن سعودی و قه‌ته‌ری هاتین په‌روه‌رده‌ كرن كارتێكرنه‌ك مه‌زن هه‌بو لسه‌ر ئه‌مریكا و ئه‌وروپا كو پێداچونه‌ك لسه‌ر هه‌لویستێن خوه‌ بكه‌ن.

كوردێن رۆژئاڤا و كێشا سوریا
لده‌ستپێكا ئالوزیێن سوریێ و تایبه‌تی سالا یه‌كه‌مین گه‌له‌ك لایه‌ن هه‌بون دخواستن كورد بكه‌ڤن شه‌ر دگه‌ل رژێما ئه‌سه‌د، كورد نابیت بێلایه‌ن بمینیت. لڤێره‌ ڤان لایه‌نا هزرا هندێ نه‌دكر كو ئه‌سه‌دێ خوه‌ ب ڕێبه‌رێ عه‌ره‌با دزانیت باژار و گوندێن عه‌ره‌با بسه‌ر سه‌رێ واندا هه‌لوه‌شاندن و ئه‌وێن خوه‌ بجێگر ددیتن ژ سوننیێن توندره‌و مال و رومه‌تا عه‌ره‌با تالانكرن. لڤێره‌ ئه‌گه‌ر كوردا لدژی ئه‌سه‌د شه‌ر كربا دا چ بسه‌رێ كوردا ئینیت. ب باوه‌ریا من ژ ده‌رڤه‌ی هنده‌ك رودانێن ناڤخوه‌یێ بره‌نگه‌ك گشتی هه‌لسوكه‌وتا بریارده‌رێن رۆژئاڤا كو په‌یه‌ده‌ سه‌ركێشیا وێ دكه‌ت هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرو ئه‌ز بسه‌ركه‌فتی دبینم.
پشتی كه‌فتنا روسیا بو سوریێ ئه‌مریكا بێ ئومێد بو كو بكاریت پێگه‌هه‌ك هه‌بیت ل سوریێ. چونكی هه‌ڤالبه‌ندێن وێ ژ له‌شكه‌رێ ئازاد یێ پر ئالیكاری وه‌رگرتی ژ ئه‌مریكا رۆژ بو رۆژێ‌ لاوازتر دبو و توندره‌وێن سوننه‌ نه‌راسته‌و خوه‌ بئالیكاریێن ئه‌مریكا بهێز دبون. ئه‌مریكا به‌ری كه‌فتنا موسل و به‌شه‌ك ژ باشورێ كوردستانێ دده‌ستێ داعشدا هنده‌ك هه‌ڤدیتنێن نهێنی لگه‌ل په‌یه‌دێ هه‌بون لێ ژبه‌ر فشارا توركا و به‌شه‌ك ژ كوردا ئه‌مریكا دو دل بو د ئالیكاریا په‌یه‌دێدا وه‌ك لایه‌نه‌ك سه‌ره‌كی ل رۆژئاڤا.

كوبانێ، ئه‌مریكا، توركیا
بكه‌فتنا داعش بو موسل، هێرشكرنا سه‌ر باشورێ كوردستانێ كو بو ئه‌نجاما كوچكرنا پتر ژ نیڤ ملیون خه‌لكێ كوردستانێ و نێزیك بونا داعش ژپایته‌ختێ هه‌رێمێ ئه‌مریكا هێژان پتر خسته‌‌ گومانێ لسه‌ر هه‌لویست و پلانێن ئه‌ردوگان لهه‌رێمێ، ئه‌مریكا كوردێن باشور بنێزیكترین دوستێن خوه‌ ناسدكه‌ت ل عیراقێ، وه‌ك ئه‌م هه‌می دزانین ئه‌ڤه‌ ٢٥ ساله‌ هێزه‌ك له‌شكه‌ری مه‌زن توركیا لهه‌رێما ده‌ستهه‌لاتداریا په‌ده‌كێ ل باشورێ كوردستانێ هه‌یه‌‌، لێ توركیا هیچ هه‌لویست نه‌بو به‌رامبه‌ر هاتنا داعش و به‌ره‌ڤاژی گوتنێن ئه‌ڤرو هنده‌ك كه‌س دكه‌ن لسه‌ر ئیرانێ، سه‌روكێ هه‌رێمێ گوت ئیران یه‌كه‌مین وه‌لات بو دتانا مه‌هات. ئه‌ڤێ بێده‌نگی و بێ هه‌لویستیا توركا به‌رامبه‌ر هێرشێن داعش بو سه‌ر هه‌رێمێن كوردا بونه‌ سه‌ره‌تا سیاسه‌تا نویا ئه‌مریكا لسوریێ.
هێرشا پایزا ٢٠١٤ یا داعش بو سه‌ر كانتونا كوبانێ و ئالیكاریا توركیا و هه‌ڤالبه‌ندێن وێ ل هه‌رێمێ بو داعش بره‌نگه‌ك ئاشكرا و بێشه‌رمانه‌، به‌رخوه‌دانا بناڤ و ده‌نگا شه‌رڤانان ل كوبانێ، بكارئینانا په‌نابه‌را وه‌ك چه‌كه‌ك لهه‌مبه‌ر ئه‌وروپا، خستنا فروكا روسی هێژان ئه‌مریكا و ئه‌وروپا رۆژئاڤا پتر دلگرانكر. ناتۆ ژ نیشكه‌كێڤه‌ ئاگادار بو كو لرۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست هه‌یا ئه‌ڤرۆ سه‌ركرده‌كێ‌ ئه‌حمه‌ق وه‌ك ئه‌ردوگان نه‌هاتیه‌، ژ لایه‌كی رێخوه‌شكه‌ره‌ بو ته‌روریستێن سوننی بو ناڤ ئه‌وروپا ژ لایێ دنڤه‌ هه‌ولدده‌ت شه‌ر لناڤبه‌را ناتۆ ۆ روسیا ده‌ركه‌ڤه‌.
كوده‌تا هنده‌ك له‌شكه‌را هه‌ولدای لدژ ئه‌ردوگان هه‌مو كین، هه‌ستا تولڤه‌كرنێ و نه‌هێلانا هه‌ڤركێن خوه‌، ژ كوردا هه‌یا توركا، ژ له‌شكه‌را هه‌یا پۆلیسا، ژ دادوه‌را هه‌یا ماموستا. هه‌یا پرسا گوهارتنا ده‌ستوری و كومكرنا پرانیا ده‌ستهه‌لاتێ دده‌ستێ ئه‌ردوگان ده‌.
ئه‌ڤان ئه‌گه‌رێن سه‌ری هه‌میا و هه‌ریه‌ك دقویناغا خوه‌دا سه‌ده‌م بویه‌ لسه‌ر گوهارتنا هه‌لویستێ ئه‌مریكا هه‌مبه‌ر توركا له‌وما هه‌ر ژ پشتی شه‌رێ كوبانێ ئێدی ڤه‌كری ئه‌مریكا كه‌فته‌ رۆژئاڤا و په‌یوه‌ندیێن خوه‌ موكمكرن ب ده‌ستهه‌لاتا كانتونێن رۆژئاڤا، ژ هه‌ڤدیتن و سه‌ره‌دانێن نهێنیڤه‌‌ به‌ره‌ف دانانا بنگه‌هێن له‌شكه‌ری و پرچه‌ك كرنا شه‌رڤانا. ئه‌مریكا دبه‌ نه‌ژبو خاترا چاڤێن كوردا بیت هاتبه‌ رۆژئاڤا لێ پێویسته‌ بزانین كو به‌رژه‌وه‌ندیێن كوردا و ئه‌مریكا هه‌ڤدگرن ئه‌ڤرۆ. ئه‌مریكا ژ ده‌رڤه‌ی كوردا بێ پایگه‌ دمینه‌ دسوریێ دا و كورد زێده‌ باوه‌ری بروسا ناكه‌ت چونكی ئه‌سه‌د و ئیران هه‌یا رۆژا ئه‌ڤرۆ بو روسیا گرنگترین هه‌ڤاله‌ دڤی شه‌ریدا.

مونبج ژ خه‌تا سور بو كوردان بو خه‌تا سور بو توركان
دچاڤپێكه‌فتنا خوه‌دا روبه‌رت فورد لسه‌ر به‌رسڤه‌كێ دبێژه‌ مونبج خه‌ته‌ك سوره‌ و نابه‌ تورك ببازینن و كومبونا سه‌رله‌شكه‌رێ روسی، ئه‌مریكی و توركی ته‌نێ ژبو زه‌لالكرنا ڤی تشتی بویه‌ و فشار ئینانه‌ بو سه‌ر توركیا. لسه‌ر پرسا ئایا ئیدارا ترامپ هه‌لویستێ خوه‌ گوهارتیه‌ و دێ هه‌مان سیاسه‌تا ئوباما لگه‌ل كوردێن روژئاڤا به‌رده‌وام كه‌ت، فورد گوت نه‌ ته‌نها سیاسه‌تا ئوباما به‌لكو ئاشكرا دێ پروسێسا ئازاد كرنا ره‌ققه‌ بپێشه‌نگیا یه‌كینه‌یێن چه‌كدارێن په‌یه‌دێ بیت، هه‌روه‌سا گوت ئیدارا ئه‌ڤرو و یا پێشین گه‌هشتینه‌ وێ باوه‌ریێ كو ئێدی په‌یوه‌ندیێن ئه‌مریكا و توركیا ناڤه‌گه‌رن ده‌مێن به‌رێ و پێشبینی دكه‌م لسالێن بێت دا ئالوزی بكه‌ڤنێ. روبه‌رت فورد به‌رده‌وام كر و گوت دبه‌ هنده‌ك بێژن ئه‌مریكا ئه‌ڤرۆ كه‌فتیه‌ د به‌ره‌یێ ئه‌سه‌د و هه‌ڤالبه‌ندێن وی، ئه‌و چه‌ندژی تا رادده‌كی راسته‌. لسه‌ر له‌شكه‌رێ ئازاد گوت كو پرانیا وی ئه‌گه‌ر نه‌ هه‌می گرێدای یانژی لبن باندورا هێزێن سوننه‌یێن توندره‌ون.

پارچه‌بونا سوریێ د روژه‌ڤێدایه‌
بێژه‌ر ژ روبه‌رت فورد پرسی ئه‌رێ ئه‌ڤ پشتگیریا وه‌ بو كوردان و پێشتدانا وه‌ بو توركیا نابیته‌ پالدانه‌ك بو كورد جوداببن ژ سوریێ. فورد گوت د جڤینێن ئاستانه‌دا روسا پرۆژه‌ك بو ده‌ستورێ نویێ سوریێ خستبو سه‌ر مێزا دان و ستاندنا، یه‌ك ژ خالێن گرنگێن ڤی پروژه‌ی به‌رفره‌هكرنا ده‌ستهه‌لاتایه‌ ل هه‌رێما، ئێدی چه‌وا ئه‌ڤ هه‌رێمه‌ بێنه‌ رێكخستن و لبن چناڤ نه‌گرنگه‌، فورد به‌رده‌وام كر و گوت، ئه‌گه‌ر پرسا سوریێ بهه‌ڤهاتنه‌ك چاره‌سه‌رنه‌بیت، پارچه‌بونها سوریێ د رۆژه‌ڤێ دایه‌.

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

بوچی ئێزدیمه‌ نه‌كوردم

مالا مه‌

د. شه‌عبان مزوری ٢٠١٧.٣.٤ دوبه‌ی

ئه‌ڤرو گرته‌ك ڤیدیو كو لسه‌ر تورا كۆمه‌لاتیا فه‌یسبوكێ به‌لاڤ بوی، وه‌ك دیاره‌ سه‌رچاوه‌ تورا میدیا روداوه‌ به‌لاڤكری، هاولاتیه‌ك ژ خه‌لكێ شنگالێ وه‌ك بخوه‌ دبێژیت ئه‌ز ئێزدیمه‌ و نه‌ كورده‌ك ئێزدیمه‌، به‌رده‌وام دبێژه‌ من رێز بو كوردا هه‌یه.‌
وه‌ك دیاره‌ ئه‌ڤ كه‌سێن ئه‌ڤ گرته‌ ڤیدیویه‌ به‌لاڤكرین دخوازم ڤی مروڤی وه‌ك خائین یانژی وه‌ك ئه‌م كورد دبێژین خوه‌ فروش و نه‌ نه‌ته‌وه‌یێ بدن ناسكرن. لگور دیتنا ڤان جامێرا نابیت كه‌سه‌ك ئێزدی بێژیت ئه‌ز نه‌ كوردم، ئانكو یه‌ك ژمافێن سه‌ره‌كیێن ئازادیا تاكه‌ كه‌سی پێشل دكه‌ن چ بزانین به‌ یان ژی بنه‌زانین به‌. بباوه‌ریا من هه‌ر كه‌س ئازاده‌ ناسناما خوه‌یا جڤاكی بخوه‌ هه‌لبژێره‌ نه‌ك كه‌سه‌ك دن بسه‌ردا بچه‌سپینه‌. مافێ كه‌سه‌كی نینه‌ كرێتیێ بكه‌سه‌كی بكه‌ لسه‌ر بژاردا ناسناما ویا كومه‌لاتی. ناسناما كه‌ساتیا كومه‌لاتی وه‌ك گرێدانه‌كه‌ بگروپه‌ك مروڤان ڤه‌ كو بو خوه‌ هنده‌ك خالێن هه‌ڤپشك دبینن و ناڤه‌كی لخوه‌ دكه‌ن. ئه‌ڤ خالێن هه‌ڤپشك دبه‌ تێروانینه‌ك بیت بو پرسا مروڤ و سروشت ( په‌یدابونا مروڤی، ژیان و مرن، به‌هه‌شت و دوزه‌خ….هتد )، دبه‌ پرسێن جڤاكی بن ( مروڤاتی، دادپه‌روه‌ری، خوه‌شگوزه‌رانی )، دبه‌ سیسته‌مێن ده‌ستهه‌لاتداری بن ( پادشاتی، لیبرالی، سوسیال دیموكراتی … هتد ). نه‌ بیانیه‌ دژیانا مروڤاتیێ دا كو ناسناما ئولی، ئیدیولوژی لناڤ زۆر گه‌لان جهێ ناسناما نیشتیمانی یان نه‌ته‌وی بگریت.
كومونیستێن پرانیا جیهانێ لسه‌د سالا بیستا خوه‌ ئینترناسیونال ناسدكرن پتر ژ نه‌ته‌وا خوه‌،‌ كوردێن مه‌ ژ هه‌میا پتر، لێ كه‌سێ چ كرێتی بوان نه‌دكر، ئیخوان موسلمینێن مه‌ موسلما‌نه‌تیا خوه‌ لپێشا نه‌ته‌وێ دبینن لێ كه‌س كرێتیا ب وان ناكه‌ت. تینم بیرا خوه‌نده‌ڤانی ده‌ما سه‌روكێ حه‌ماس ئه‌حمه‌د یاسین هاتی كوشتن موسلمانێن مه‌یێن گرێدای هێزێن ئیسلامی نڤێژا نه‌ ئاماده‌ ( صلات الغائب ) لێ كرن، لێ مه‌ نه‌دیت چجارا ڤانا چ نڤێژ لسه‌ر كه‌سه‌ك كورد كربیت كو بده‌ستێ داگیركه‌را هاتبیت كوشتن یان شه‌هید كرن، هه‌ما ژبو شه‌رما دونیایێ وه‌ك لده‌ف مه‌ دبێژن بلا ده‌ما داعش هاتی نڤێژه‌ك گرسه‌یێ كربانه‌ لسه‌ر گورا هه‌مو كه‌سێن بده‌ستێ ڤان باربارا هاتین كوشتن و تالانكرن، لێ دیسا كه‌س كرێتیێ بڤانا ناكه‌ت.
ئه‌م ڤه‌گه‌رین سه‌ر بابه‌تێ سه‌ره‌كی كو ئه‌وژی خه‌لكه‌ك دبێژیت بوچی كوردێن ئێزدی دبێژن ئه‌م ئێزدینه‌ نه‌كوردین، به‌ریا ٣١ سالا من سه‌ردانا ئه‌رمێنیا كر و لوێرێ من دیت كو په‌یڤا كورد لجه‌م ئێزدیێن یه‌ریڤانێ یه‌كسانه‌ لگه‌ل په‌یڤا موسلمان، ئه‌ز نه‌شێم بێژم هه‌می كوردێن ئولا ئێزدی لێ ئه‌وێن من دیتین هه‌میا لسه‌ر پاسپورتێن وان نه‌ته‌وه‌ نڤیسیبون ئێزدی. براستی ئه‌ز پر دلگران بوم بڤێ چه‌ندێ‌ لده‌ستپێكێ، لێ پشتی من بچاڤه‌ك و هزره‌ك به‌رفره‌هتر ته‌ماشه‌ی ڤێ دیدارێ كری بو من ئاسانتر لێهات ئه‌ز تێبگه‌هم. ژبه‌ر كو ئه‌ز لهه‌رێمه‌ك سنوری لناڤبه‌را موسلمان و ئێزدیان ژیایمه‌ و لباژێرێ شیخان ژی هاتیمه‌ دونیایێ پتر ئه‌ڤ پرسه‌ بو من ئاسان بو.
یه‌كه‌مین تشتێ هه‌یا ئه‌ڤرو به‌ردوامه‌، گه‌لو بوچی ده‌ما ئه‌ز و هه‌ڤاله‌ك ژ هه‌ڤالێن خوه‌یێن ئێزدی ئه‌گه‌ر بهه‌ڤرا بین ل هه‌ر ده‌ره‌كا جیهانێ و راسته‌ی كه‌سه‌ك كوردێ ناسبم دێ بێژم ئه‌ڤ هه‌ڤالێ من كورده‌ك ئێزدیه‌ و پاشان دێ بێژم خه‌لكێ كویژان هه‌رێمێ یان گوندیه‌، د هه‌مان ده‌مێدا ئه‌گه‌ر ئه‌ز و كورده‌ك موسلمان بهه‌ڤرا بین و راسته‌ی كورده‌ك دن بم چو جارا نابێژم هه‌ڤالێ من كورده‌ك موسلمانه‌. ئه‌ڤه‌ ره‌فتارا مه‌ هه‌می كوردێن موسلمانه‌‌. لڤێره‌ باش ئاشكرا دبه‌ كو مه‌ كوردێن موسلمان ناسناما ئولی لپێشیا ناسناما نه‌ته‌وی چه‌سپاندیه‌ لسه‌ر كوردێن ئێزدی، ئه‌ڤرو هنده‌ك بێ ره‌وشت بێی كو هیچ ئاگاداریه‌ك هه‌بیت كرێتیێ بخه‌لكێ ئێزدی دكه‌ن.
هه‌یا ئه‌ڤرو ئه‌م ئه‌و هه‌رێمێن سه‌ر سنور لگه‌ل ئێزدیان و بگشتی خه‌لكێ موسل و دهوك كو ئێزدی به‌شه‌كن ژ ڤان هه‌ردو پارێزگه‌ها بچاڤه‌ك پر نزم تێن ته‌ماشه‌كرن. كه‌س ده‌رامه‌تێ وان ناكریت، یه‌ك ئێزدی نكاریت نانپێژیه‌كێ ڤه‌كه‌ت لجهه‌كێ موسلمان نشین، چونكی كه‌س نانی ژێناكریت، نان و خوارنا وان ته‌نها ماقویلێن كوردێن موسلمان دخون كو ئه‌وژی ئاره‌ق ڤه‌خورن و دچاڤێ موسلمانێن كوردا كافرن.
بمخابنیڤه‌ دبێژم كو پشتی نه‌مانا رژێما سه‌ددام حوسێن د هه‌ر سه‌ره‌دانه‌ك خوه‌دا بو سوله‌یمانیێ ژ قه‌هرا دیتنا گه‌لێ منێ كاركه‌رێ ئێزدی كو ل پرانیا ئوتێل و خوارنگه‌هێن سوله‌یمانیێ كاردكرن من خوه‌شی بدیتنا هه‌ڤالێن خوه‌یێن پر ڕێزدار نه‌دكر، من هزر دكر بوچی ده‌رفه‌تێن كاری ژبو ڤان جوانان نینه‌ لدهوكێ، هه‌تا كه‌نگی ئه‌ڤ ره‌به‌نه‌ دێ نه‌چار بن ژبو په‌یدا كرنا نانێ خوه‌ دور كه‌ڤن ژ خه‌لك و مالا خوه‌. ده‌ما عیراقا به‌عسیا پرانیا وان ل به‌غدا و باشورێ عیراقێ كاردكرن چونكی كوردێن موسلمان كار نه‌ددان وان. زۆر سۆپاس بو خه‌لكێ سوله‌یمانیێ كو ره‌فتاره‌ك بێ جیاواز لگه‌ل وان دكر لدویف ئاگاداریێن من.
ده‌ستهه‌لاتدارێن كوردێن موسلمان ئێزدی ژ هه‌می دام و ده‌زگه‌هێن هه‌رێمه‌ بێپار كرن ژبلی یه‌كه‌تی نیشتیمانی ده‌ما دو حوكمه‌تا وه‌زیره‌ك ئێزدی بو ده‌مه‌كێ هه‌بو. په‌رله‌مانێ هه‌رێما كوردستانا عیراقێ بێ شه‌رمانه‌ پێنج كورسی دانه‌ هه‌ریه‌ك ژ فه‌لان و توركمه‌نا، لێ ئێزدی بێپاركرن، هه‌یا هه‌لبژارتنێن داوی یه‌ك كه‌س ژ ئولا ئێزدی د په‌رله‌مانی دا نه‌بو، هه‌یا ئه‌ڤرو یه‌ك وه‌زیر ئێزدی نینه‌. باشه‌ گه‌لو ما ئێزدی زۆرترن یان فه‌له‌ و توركمان ل دهوك، هه‌ولێر و سوله‌یمانی. باشه‌ مروڤ ڤێ چه‌ندێ چناڤ لێ بكه‌ت.
ئه‌م هه‌می دزانین لبن ناڤێ رزگاركرنا كوردستانێ لجهێ عه‌ره‌با كوردێن موسلمان بون سه‌روه‌رێن ئێزدیا، به‌رپرس و ده‌ستهه‌لاتدار لپرانیا ده‌ڤه‌رێن ئێزدیا كوردێن موسلمانن، لگه‌له‌ك ده‌ڤه‌را گوند و سامان هاتن داگیرن و تالانكرن ژ لایێ كوردێن موسلمان.
نمونه‌ك بچوك ئه‌ڤه‌ نێزیكی ١٤ ساله‌ ده‌ستهه‌لاتداریا عه‌ره‌با ل شێخان نه‌مایه‌، رێكا لناڤبه‌را باعه‌درێ و شێخان كو دناڤا ئێسیا و مێرسته‌كێرا ده‌رباس دبه‌ هه‌یا به‌ری چه‌ند مه‌ها دپیسترین ره‌وش دابویه، وه‌ك زانایه‌ لده‌ف مه‌ هه‌میا گه‌له‌ك به‌رپرسێن گه‌نده‌لێن كوردێن موسلمان رێكێن تایبه‌ت بو كوچك و تالارێن خوه‌ لسه‌رێ گرا دوروست كرینه‌، هه‌روه‌سا باشترین رێك و پر بو گوندێن خوه‌ چێكرینه‌‌، لێ بو گوندێن ئێزدیا چهاتیه‌ كرن؟
لداوی دبێژم پشتی كاره‌ساتا شنگالێ و هاتنا داعش من پرانیا كه‌مپێن خه‌لكێ ژ شنگالێ ژ هوڤاتیا داعش هه‌لاتی سه‌ره‌دان كرینه‌ و دیسان بموخابنیڤه‌ دبێژم ژده‌رڤه‌ی ئێزدیان من كه‌س دن دناڤا كه‌مپادا نه‌ دیتیه‌، باشه‌ خه‌لكینو ما ئه‌وێن هه‌لاتین به‌س كوردێن ئێزدی بون، یانژی وه‌ك خه‌لكێ مه‌ دبێژه‌ ته‌نها بێخوه‌دان ل كه‌مپان مان.
ژبو ئه‌م بكارین خوه‌ وه‌ك گه‌ل ئاڤاكین دڤێت ئه‌م لگه‌ل خوه‌ راستگو بین، هه‌مو تشتا وه‌ك هه‌ین لجڤاكێ بناڤ كین، ژبو ئێزدی ببه‌ كورد نابه‌ كوردێ موسلمان بو خوه‌ ره‌وا بزانه‌ كه‌چ یان ژنا ئێزدی لخوه‌ ماركه‌ت و ده‌ما كه‌سه‌ك ئێزدی كه‌چه‌ك موسلمان خواست وی بكوژن.
ئه‌ڤ بابه‌ته‌ زۆر مه‌ستره‌ ژ هندێ كو مروڤ بنڤیسینه‌ك بچوك بده‌ته‌ ناسكرن. لێ پرسا من لڤێره‌ ژ هه‌ركه‌سێ خوه‌دان وژدان هه‌یه‌ : ئه‌گه‌ر تو ئێزدیبایه‌ دا بێژی ئه‌ز كوردم، ئه‌ز بخوه‌ نه‌.

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت

شه‌ر شه‌ره، براكوژی بێ هه‌لویستی یه‌‌

مالا مه‌

د. شه‌عبان مزوری ٢٠١٧.٣.٣ دوبه‌ی

هه‌رده‌ما هنده‌ك گروپ یان هێزێن كورد وه‌ك ئه‌و بخوه‌ ناڤ لخوه‌ دكه‌ن ده‌ما شه‌ر بهه‌ڤرا دكه‌ن، ئه‌‌ز دبینم گه‌له‌ك كه‌سێن خوه‌ ب وه‌لاتپارێز یانژی نه‌ته‌وه‌ به‌رژه‌وه‌ند په‌رێس دێ بێژن بمره‌ براكوژی، بمره‌ نه‌یارتیا لناڤا كوردا، بمرن به‌كوك، بژی یه‌كبونا گه‌ل، بژی یه‌كبونا مالا كوردی، بژیت یه‌ك ده‌نگی. ئه‌ڤه‌ و بهازارا تشتێن دن یێن بمن‌ پر چه‌په‌ل و بێ مفا تێن باسكرن لسه‌ر هه‌می به‌ربانگێن راگه‌هاندنێ.
براكوژی چیه‌؟ دڤێت مه‌ پێناسه‌ك دابا ڤێ په‌یڤێ ژبو مه‌زانیبا مه‌ره‌م چیه‌ و كه‌نگی ئه‌م دێ‌ بكارئینین. ئه‌گه‌ر مه‌ره‌م ئه‌وه‌ وه‌ك هنده‌ك دبێژن هه‌رده‌ما كورده‌ك كورده‌كی بكوژیت ئه‌ڤه‌ براكوژیه، دبیت ژ ئالیه‌كی راستبیت لێ ئه‌ز نابینم بره‌نگه‌ك گشتی چ شاشی بیت كو كورده‌ك كورده‌كی بكوژیت، هه‌می نه‌ته‌وا خه‌لكێ وێ دقوناغێن جودایێن مێژویێ دا هه‌ڤدو كوشتیه‌، بته‌ڤایێ بدیتنا من په‌یدابونا شه‌ر و كوشتنێ دناڤا یه‌ك گه‌ل یانژی یه‌ك نه‌ته‌وێدا سێ ره‌نگ هه‌نه‌.
یه‌كه‌مین. ده‌ما وه‌لاته‌ك تێ داگیركرن، به‌شه‌ك ژ خه‌لكێ وی وه‌لاتی دبنه‌ دوست بداگیركه‌ریرا، به‌شه‌ك بێده‌نگیێ دپارێزن لێ پرانیا وان د هناڤێن خوه‌دا لدژی داگیكه‌رینه‌ و تاپویا هه‌را مه‌زن ئه‌و دده‌ن، به‌شه‌ك دن هه‌ر ژ رۆژا یه‌كه‌مین به‌رخوه‌دانێ دكه‌ و سه‌رپه‌رشتیا بزاڤا رزگاركرنێ دكه‌‌.
بێگومان زانایه‌ كو پرانیا چه‌كدارێن پارێزه‌رێ هێزا داگیركه‌ر ژ خه‌لكێ داگیكرینه‌ له‌ورا هێزا به‌رخوه‌دانێ دشه‌رێ رزگاریێ دا بسه‌داجارا پتر ژ خه‌لكێ خوه‌ دكوژه‌ هه‌یا ژ چه‌تێن هێزا داگیركه‌ر. باشترین نمونه‌ كوردن، ده‌هه‌می مێژویا كوردانده‌ چه‌كدارێن ب داگیركه‌ریرا ب ده‌ها جاران ئه‌گه‌ر نه‌ پتر زۆرتر بوینه‌ ژ چه‌كدارێن ب ئازادیا گه‌ل و زرگاریا وه‌لات را‌. باشه‌ گه‌لو ئه‌ڤه‌ براكوژیه‌؟
دویه‌مین. ده‌ما وه‌لاته‌ك، نه‌ته‌وه‌‌ك، گه‌له‌ك ژبه‌ر هه‌ر هویه‌ك ئولی، ئابوری، یاسا چه‌سپاندن، هزری بكه‌ڤه‌ شه‌ر و جه‌نگ لناڤ خوه‌، بو نمونه‌، شه‌رێ ناڤخویێ وه‌لاتێن یه‌كگرتیێن ئه‌مریكا ( ویلایه‌تێن باشور و باكور )، شه‌رێ ئیرله‌ندیا ( پرۆتستانت و كاتولیكا )، شه‌رێ ڤێتناما باكور و باشور و بده‌ها نمونێن دی هه‌نه‌. ئه‌ڤه‌ هه‌می یان یه‌ك نه‌ته‌وه‌، یان یه‌ك ئولن، یان یه‌ك گه‌لن. باشه‌ دبه‌ مروڤ ناڤێ براكوژی لێبكه‌؟

سێیه‌مین ده‌ما نه‌ته‌وه‌ك دبه‌ دو وه‌لات یان پتر، یانژی یه‌ك نه‌ته‌وه‌ لناڤا چه‌ند وه‌لاتێن دن یێن نه‌ته‌وی بێ دابه‌شكرن. بو نمونه‌ كوریا باكور و باشور، نه‌مسا، ئه‌لمانیا رۆژهه‌لات و رۆژئاڤا، وه‌لاتێن عه‌ره‌بی ژ خوه‌ شه‌رێن وان زۆرن پێویستناكه‌ نمونا باسكه‌م، بلوش دابه‌ش بونه‌ دناڤا ئیران، ئه‌فغانستان و پاكستان، ئه‌لمان ژده‌رڤه‌ی ئه‌لمانیا ئه‌لمان و ئه‌لمانیا ل سویسرا، پۆله‌ندا، به‌لجیكا هه‌نه‌، كورد و كوردستان لناڤا عیراق، ئیران، توركیا و سوریا هه‌نه‌. لناڤا پرانیا ڤان وه‌لاتا شه‌ر و پێكدادان ل قوناغێن جودایێن مێژویێ هه‌بونه‌. ده‌ما جه‌نگا عیراق و ئیرانێ ل هه‌ردو لایان ژ له‌شكه‌ری كورد و عه‌ره‌ب هه‌بونه‌، باشه‌ دكاره‌ مروڤ بێژیت كو ئه‌ڤه‌ شه‌ره‌ك براكوژی بویه‌؟
بموخابنیڤه‌ دبێژم كو به‌شه‌ك هه‌ر مه‌زن ژ كوردێن خوه‌ ب نه‌ته‌وه‌ په‌رست و وه‌لاتپارێز دزانن ژبه‌ر بێ هه‌لویستیا خوه‌، یانژی ژبه‌ر ساویلكی و گه‌مژاتیا خوه‌، چونكی هزر دكه‌ت برایێ وی هه‌ر برایێ زاروك تیێ یه و گرنگ نینه‌ كو قه‌بری بو دكولیت، ‌هه‌رده‌ما شه‌ره‌ك لناڤ به‌را دو یان پتر ژ لایه‌نێن كوردی چێبو دێ بێژیت ئه‌ز نه‌ لگه‌ل بركوژیێ مه‌.
بدیتنا من تشته‌ك نینه‌ بناڤێ براكوژی و بكارئینانا ڤێ په‌یڤێ ڤه‌شارتنا بێ هه‌لویستیا ڤان كه‌سانه‌، بێگومان ئه‌ز لگه‌ل هندێ نینم شه‌ر لناڤبه‌را كه‌سێ هه‌به‌، لێ ده‌ما شه‌ری ده‌ستپێكر، دڤێت گرنگ نه‌بیت كی ده‌ستپێشخه‌ر بو، گرنگه‌ هه‌ر كه‌س بزانیت ئه‌و بخوه‌ چدخوازیت و دیتنا وی چیه‌ و لسه‌ر وێ چه‌ندێ سه‌نگه‌رێ خوه‌ هه‌لبژێریت. كویژان سه‌نگه‌ر دوروسته‌ و كویژان شاشه‌، مێژو دێ ئاشكراكه‌ت.

سه‌رچاوه‌ مالا مه‌

درێژه‌ی بابه‌ت